Europa's grootste banken boeken kwart van hun winsten in belastingparadijzen

27/03/2017
De 20 grootste Europese banken gebruiken op massale schaal belastingparadijzen. Dat blijkt uit een rapport dat Oxfam en Fair Finance Guide vandaag publiceren. 
 
Uit het rapport ‘Opening the Vaults’ blijkt dat Europese banken een vierde van hun winsten (25 miljard euro) registreren in belastingparadijzen. Die winsten zijn niet altijd in verhouding met de reële economische activiteit die banken daar ondernemen. In dat geval gebruiken banken belastingparadijzen mogelijk om belastingen te ontwijken, belastingontwijking voor hun klanten mogelijk te maken of strengere regelgevingen in andere landen te omzeilen.
 
Luxemburg en Ierland zijn veruit de populairste belastingparadijzen. De twintig grootste EU-banken rapporteerden in 2015 bijvoorbeeld 4,9 miljard euro winst in Luxemburg – dit is meer dan de winst die ze maakten in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Zweden samen. In Ierland, waar de twintig grootste banken in 2015 een effectief belastingtarief van slechts 6 procent betaalden, registreerden ze 2,3 miljard euro winst. De winst die banken rapporteerden in exotische belastingparadijzen liggen lager, maar toch blijven ook die landen een essentiële rol spelen in de offshore industrie. Zo slaagde BNP Paribas er in om op de Kaaimaneilanden welgeteld 0 euro belasting te betalen op een winst van 134 miljoen euro.

Ook België wordt gebruikt als belastingparadijs

Uit het rapport blijkt dat ook België als belastingparadijs gebruikt wordt. Santander Benelux, een dochterbedrijf van de Spaanse megabank Santander, betaalde in 2015 in België slechts een effectief belastingtarief van 15procent. Via de notionele interestaftrek slaagde de bank erin 19 miljoen euro winst onbelast te laten. De data van andere banken, zoals BNP Paribas en ING Bank, suggereren dat zij een normaler belastingregime hanteren in België. 
 
Het onderzoek is gebaseerd op nieuwe Europese transparantieregels (publieke land-per-land rapportering). Die regels verplichten banken om jaarlijks financiële gegevens te publiceren over hun economische activiteiten per land. Oxfam pleit ervoor om deze publieke land-per-landrapportering te verplichten voor alle multinationals met omzet van 40 miljoen euro die in Europa actief zijn. 
 
Maaike Vanmeerhaeghe, beleidsmedewerker eerlijke belastingen bij Oxfam:
 “Het is tijd om een einde te maken aan belastingparadijzen. Fiscale transparantie is daarvoor essentieel. Dankzij de nieuwe Europese transparantieverplichting voor banken hebben we voor het eerst een zicht op hun fiscale praktijken. Overheden moeten nu dringend een nieuwe stap zetten. Oxfam roept hen op om de rapportageverplichting uit te breiden naar alle sectoren, zodat we kunnen nagaan of alle multinationals een eerlijk deel van hun belastingen betalen. Daarnaast moeten overheden maatregelen nemen om belastingontwijking onmogelijk te maken.” 

Overheden lopen miljarden euro's mis

Overheden lopen wereldwijd miljarden euro’s mis omdat multinationals belastingen ontwijken. Ontwikkelingslanden worden het hardst getroffen: elk jaar lopen ze maar liefst 100 miljard dollar mis. Dat is voldoende om onderwijs te voorzien voor 124 miljoen kinderen naar school te sturen en gezondheidszorg uit te bouwen dat het leven van 6 miljoen kinderen zou kunnen redden. 
 
De twintig Europese banken die geanalyseerd werden in het rapport zijn: 
 
HSBC, Barclays, RBS, Lloyds en Standard Charter (VK); BNP Paribas, Crédit Agricole, Société Générale, BPCE en Crédit Mutuel-CIC (Frankrijk);  Deutsche Bank, Commerzbank AG en IPEX (Duitsland); ING en Rabobank (Nederland); UniCredit en Intesa Sanpaolo (Italië), Santander en BBVA (Spanje); en Nordea (Zweden).

Publieke country-by-country reporting

De EU voerde in 2013 publieke country-by-country reporting (CBCR) in voor banken. Deze wetgeving vereist grote banken, die actief zijn in de EU, om belangrijke informatie openbaar te maken over hun financiële activiteiten, zoals:
(a)    een lijst met de voornaamste filialen en een beschrijving van hun activiteiten
(b)   de omzet 
(c)    het aantal werknemers (berekend in full time equivalenten) 
(d)   de winst of het verlies (voor de winstbelasting)
(e)   het bedrag van de betaalde winstbelasting
(f)     de ontvangen publieke subsidies
 
Door deze nieuwe transparantieverplichting gaven Europese banken in 2015 voor het eerst hun data vrij afzonderlijk voor elk land. Op basis daarvan kon Oxfam financiële gegevens inkijken van de twintig grootste Europese banken. Deze eerste grondige analyse bevestigt het publieke belang van transparantie. Daarom pleit Oxfam ervoor om deze transparantievereiste uit te breiden naar alle multinationals en anderzijds om de datacriteria te verfijnen, zodat meer onderzoek mogelijk is. 

Voorstel Europese Unie gaat niet ver genoeg

Onder druk van de publieke opinie stelde de Europese Commissie in april 2016, net na de Panama Papers, voor om dezelfde transparantieregels als voor banken toe te passen voor alle multinationals. Het voorstel gaat echter niet ver genoeg, onder meer omdat bedrijven enkel data zouden moeten vrijgeven voor hun economische activiteiten in Europese landen en een beperkt aantal belastingparadijzen. Bedrijven zouden dus niet moeten rapporteren over hun activiteiten in ontwikkelingslanden. Dat is onaanvaardbaar, aangezien die landen de grootste slachtoffers zijn van belastingontwijking.  
 
Het volledige rapport, een document over de methodologie en de volledige dataset is hier te vinden. 
Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter