EPA

Korte appreciatie per regionale EPA-omschrijving

 In West-Afrika beslisten de lidstaten van ECOWAS dat eerst werk moet gemaakt worden van een ruime overgangsfase, waarbij het in voege zijnde systeem van het Cotonou-akkoord (dat de Commissie door EPA’s wil vervangen) voorlopig behouden blijft. Dit is het zogenaamde plan B van GSP+ . Tijdens deze overgangsfase is het aan de ECOWAS -lidstaten om de regionale integratie op een draagbare manier te verwezenlijken en aan de EU om de nodige capaciteitssteun voor een EPA concreet op tafel te leggen (Accra 15/07/07).

Deze positionering van ECOWAS betekent dat de eindstreep van 31 december 2007 de facto problematisch wordt. Nieuwe voorstellen moeten geformuleerd worden om uit de patstelling te geraken en in het gunstigste geval van een last minute-compromis moet dit vervolgens nog in de juiste wettelijke bepalingen gegoten worden. Het gezond verstand zegt dat het aantal kalenderdagen tussen vandaag en 31 december simpelweg te beperkt is om nog een voldragen akkoord te verwezenlijken.

 In Centraal-Afrika (CEMAC-groep) wordt gesteld dat de regio de investeringscapaciteit mist om de liberalisering goed uit te voeren. Ontwikkeling is de eerste voorwaarde voordat er over vrije handel tussen CEMAC en de EU kan gepraat worden. Zolang de EU geen bindend engagement qua ontwikkelingsfinanciering in de EPA-tekst steekt, is een ondertekening voor 31/12/07 voor de CEMAC-groep een brug te ver. (Yaound 16/07/07)

Ondertussen betoont het CEMAC-lid, de DR Congo meer interesse om in de oostelijke ESA opgenomen worden dan bij de westelijke buren van CEMAC. Om de zaken nog ingewikkelder te maken, zijn pogingen ondernomen om een nieuwe groep van de Grote Merenlanden te lanceren.

 In Oost-Afrika ( ESA-groep) had de Europese Commissie een aantal landen over verschillende blokken opgesplitst, zonder rekening te houden met bestaande structuren. Dit gebrek aan geo-economische samenhang breekt nu zuur op. Een pro EPA-groep, met Rwanda, Burundi, Oeganda en Kenia (EAC) wil een aparte Oost-Afrikaanse EPA, zonder Tanzania dat verweten wordt op de rem te staan in de gezamenlijke ESA-groep. Het is op dit moment niet duidelijk waar Tanzania wil bijhoren, de Zuidoost-Afrikaanse groep SADEC of de Oost-Afrikaanse groep ESA.

Resultaat: de EPA-teksten zijn nog steeds niet ondertekend en de pro EPA-groep van EAC stelt dat er “niets dringend aan de hand is”. De ESA-groep in zijn geheel schuift de verantwoordelijkheid voor een eventuele terugval van de handelstromen in de schoenen van de Europese Commissie, omdat zij er tijd noch geld voor over heeft om de EPA ’s in minder risicovolle banen te leiden. ESA maakt zich nu reeds op om met de EPA-onderhandelingen door te gaan na 31 december 2007. (Arusha20/08/07).

 In Zuidelijk Afrika (SADC-groep) gaan de leden dwarsliggen over de stipulaties omtrent de diensten in hun EPA-tekst. De leden willen een wettelijke bepaling toegevoegd zien die de vrijmaking van de dienstenmarkt verschuift naar een punt in de toekomst (dixit hun Ministerile Conferentie van 19/08/07). Zolang geen overgangtermijn vaststaat en geen ontwikkelingscomponent hard gemaakt wordt, is er geen unanieme ondertekening te verwachten

 In de Caraben (Cariforum) is het vroegere succesverhaal omgeslagen in een regelrechte crisis. De regio heeft geen gemeenschappelijke douanestructuur. Elk lid van de regio wil een uitzondering verkrijgen voor het beheer van dit nationale inkomstendomein. Voor de Europese Commissie is dat tegen de wind invaren en dus ondenkbaar.

De regio splitst is zich op in drie pro EPA-leden die vooral oog hebben voor hun toeristische industrie (Trinidad, Barbados, Dominikaanse Republiek) en de rest (17 leden) van meer kwetsbare eiland-economien die zich t kleinschalig voelen om de volle wederkerigheid met de grote EU markt aan te kunnen. In het algemeen zijn de politieke middens tegen EPA en is de top van de administratie vr EPA.

 In de Stille Zuidzee (Pacific Forum) wordt de afsluitdatum van 31/12/07 gezien als een obstakel om een constructief n op ontwikkeling gericht akkoord af te sluiten. Met de ervaringen van het industrieel leegvissen van hun viswateren is het niet verwonderlijk dat de eilandstaten het EPA-akkoord vertragen, met de eis de vissector te beschermen. De sociale afhankelijkheid van de lokale visvangst is het voornaamste punt van de armoedeproblematiek en dus ook het gevoeligste politieke punt. Dat kan de reden zijn waarom succesberichten van EU-onderhandelaars enkele dagen later door lokale regeringen worden tegengesproken. Het maakt het EPA-klimaat in de Stille Zuidzee ietwat diffuus.

 In de EU vormt zich een groep lidstaten die het dwingende karakter van het ganse EPA-proces aan een grondig onderzoek wil onderwerpen en die apart vergadert (Groot-Brittanni, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Ierland en Belgi. (Helsinki 12/09/07) Het uitstel van 31/12/07 is ook hier het centrale bindmiddel.

Voorlopige conclusie midden-september 2007

De onderhandelaars van de Commissie lijken op een dubbelzinnig afwijzingsfront te stoten: ”Ja, we zullen tekenen voor 31/12 maar eerst moet aan onze conditionaliteit voldaan worden”. Maar ook: "Wordt er niet getekend, dan is dat niet het einde van de wereld en kan er met een schone lei begonnen worden op 1 januari 2008".

Waar de Commissie eerst de bedoeling had om de afzonderlijke ACP-landen per geo-economische omschrijving te benaderen, is ze nu verplicht op een gefragmenteerde strategie terug te vallen. Een sterke anti-EPA-speler in ECOWAS zoals Nigeria wordt afzonderlijk onder druk gezet in de hoop dat een toegeving daar een dominoeffect ressorteert in de regio. Ietwat gelijkaardig wordt Zuid-Afrika in de SADC-regio uit de familiefoto gelicht. Maar tegelijk wordt de CEMAC-regio bijeengedreven met als dreiging dat de ontwikkelingssteun zal stokken...

Ondertussen zal Commissaris Mandelson tijdens een informele top van ministers van Ontwikkelingsamenwerking op 21 en 22 september de eindconclusies moeten trekken. Die worden dan meegenomen naar de cruciale ontmoeting van de ministers van Handel van de EU en ACP op 10 oktober. Dit zou wel eens ht sleutelmoment kunnen worden in de EPA-saga.

Zonder noemenswaardige consensus of volmondige ondertekening op zak te hebben, kan de Commissie zich niet naar deze vergaderingen begeven. Het vergt weinig verbeelding om te beseffen dat de Commissie in de aanloop naar deze twee vergaderingen haar laatste kaart op tafel zal gooien: publiekelijke afdreiging. Hierdoor ondermijnt zij echter haar eigen doelstelling: een handelspartnerschap zijn voor ontwikkelingsdoelen.

Etienne De Belder

27 september 2007 – Stop EPA-dag
Belgische ngo’s waaronder Oxfam-Solidariteit nemen op 27 september deel aan de internationale campagne Stop EPA. In Brussel start de actie om 10.30 uur voor het gebouw van het DG Handel, (Wetstraat 200).
 Meer info: Bert Dhondt, bdh (at) oxfamsol.be

Lezen over EPA’s:
 Stop EPA: www.11.be/epa
 27 september 2007 Stop EPA-dag: www.epa2007.org en www.ape2007.be