Voedselsoevereiniteit

Decennia lang werd te weinig genvesteerd in de landbouw, daarbij komt nu de groeiende bedreiging van de klimaatverandering. Dus ondanks de recente prijsdalingen bestaat er geen garantie voor onze voedselzekerheid in de toekomst. En de situatie kan nog slechter worden, zo waarschuwt Oxfam bij de opening van de VN-conferentie over voedsel en landbouw op 26 en 27/01 in Madrid.

Oxfam dringt aan op actie bij de publicatie van twee nieuwe rapporten, waarin de bedreiging voor onze voedselzekerheid in detail wordt belicht en het gebrek aan een gecordineerde internationale aanpak van de strijd tegen de honger wordt aangeklaagd.

De rapporten, “A Billion Hungry People” en “The Feeding of the Nine Billion” worden resp. gepubliceerd door Oxfam en door de Britse denktank Chatham House.

Beide rapporten dringen aan op actie bij de politici, de vertegenwoordigers van de privsector en middenveldorganisaties die het voorstel van de VN-taskforce nu bespreken tijdens de VN-conferentie in Madrid.

Wereldleiders eindelijk wakker geschud?

In het algemeen zijn de voedselprijzen de voorbije maanden wel gedaald, maar de kans is groot dat ze in de nabije toekomst weer sterk zullen stijgen. Volatiele prijzen vormen op zich al een probleem, zowel voor zij die van landbouw moeten leven als voor de arme consumenten. De structurele problemen die deze prijsschommelingen veroorzaken, moeten aangepakt worden, want zij zorgen ervoor dat vandaag 1 op 6 mensen in de wereld chronisch honger lijdt, zegt Oxfam.

Thierry Kesteloot, onderzoeker voedselsoevereiniteit bij Oxfam-Solidariteit, zei: “Al wie geloofde dat de voedselcrisis over was, moet nu wel klaarwakker geschud zijn door deze rapporten. De economische crisis, de klimaatverandering en de energie- en waterschaarste verscherpen de problemen."

"De wereldleiders moeten dus deze gelegenheid aangrijpen om erger te voorkomen. Ze moeten hun plannen dringend omzetten in een gecordineerde actie die de dringende noden aanpakt en hervormingen voor de lange termijn in gang zet. Komen die daden er niet, dan dreigen nog eens miljoenen mensen honger te lijden.”

Ernstige voedseltekorten in Afghanistan, Ethiopi, Kenia, Mozambique en Zimbabwe tonen duidelijk aan dat de wereldwijde voedselcrisis nog helemaal niet voorbij is, stelt Oxfam. (zie Feiten & Cijfers achteraan) Al vr de recente prijsstijgingen waren meer dan 850 miljoen mensen ondervoed. Nu zijn dat er bijna een miljard.

Gebrekkige investeringen en ontwrichtend beleid moeten stoppen

“Er is niet voldoende ondernomen om de situatie te verbeteren. De cordinatie laat te wensen over en de mogelijkheid om het hulpprogramma grondig en uitgebreid te hervormen, werd niet aangegrepen."

"De internationale instellingen en de donors moeten decennia van gebrekkige investeringen in de landbouw rechtzetten. En een beleid dat duidelijk ontwrichtend is -zoals bijvoorbeeld het mandaat voor biobrandstoffen die meer kwaad dan goed doen- moet geschrapt worden”, zei Thierry Kesteloot.

Het Noorden moet dringend zorgen voor een coherent beleid dat de lokale voedselproductie ondersteunt, zodat het recht op voedsel kan gegarandeerd worden. “De recente beslissing van de EU om terug exportsubsidies voor melkproducten in te voeren, is precies het tegengestelde van hetgeen nodig is. Deze stap achteruit doet twijfels rijzen over de inzet van de EU voor hervormingen op lange termijn”, zo voegde hij toe.

“The Feeding of the Nine Billion”, een publicatie van Chatham House, met financile steun van Oxfam, voorspelt dat de vraag naar voedsel zal stijgen terwijl de wereldbevolking met 2,5 miljard toeneemt tot een totaal van 9,2 miljard in 2050. Ze verwijst eveneens naar een VN-voorspelling dat het aantal ondervoede mensen wereldwijd zal evolueren van 40 tot 170 miljoen als gevolg van de klimaatverandering.

Het Oxfam-rapport “A Billion Hungry People” bevat aanbevelingen voor een hervorming van het humanitair hulpprogramma en roept de ontwikkelingslanden op hun bijdrage te leveren door meer te investeren in landbouw en te mikken op vrouwen en familiale boeren. Ontwikkelingslanden moeten ook een sociale bescherming bieden aan de kwetsbare bevolkingsgroepen, bijvoorbeeld door cash geld te betalen en programma’s voor jobcreatie aan te bieden voor wie dreigt honger te lijden. Rijke landen moeten op hun beurt een voorspelbare financiering voor de lange termijn verzekeren zodat ontwikkelingslanden kunnen investeren in landbouw en de aanpassingen aan de klimaatverandering.

Meer info:
 Thierry Kesteloot, onderzoeker landbouw en voedselsoevereiniteit bij Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 55 — gsm: 0475 543 723

Feiten & Cijfers 1 – De voedselcrisis in cijfers

 Een op zes personen in de wereld lijdt honger. Het aantal mensen dat honger lijdt is van 827 miljoen in 1996 gestegen naar 963 miljoen in 2008. Dit zou kunnen oplopen tot 1,2 miljard in 2025. 75% van deze mensen leeft op het platteland in een situatie van extreme armoede.
 De Millenniumdoelstelling 1 wil de honger met de helft verminderen tegen 2015.
 Jaarlijks worden 13 miljoen kinderen geboren die in de baarmoeder een groeiachterstand opliepen omdat hun moeder honger leed.
 Tussen 50 en 60 % van de kindersterfte in de ontwikkelingslanden heeft te maken met honger.
 Het sterfterisico voor kinderen met lichte ondervoeding is 2,5 keer groter dan voor kinderen die normaal gevoed zijn.
 Sinds 1980 is het aandeel voor landbouw in de overzeese ontwikkelingshulp van 20% verminderd tot slechts 3% vandaag.
 Veranderingen in voedselprijzen treffen vooral de armere bevolkingsgroepen, velen moeten tot 80% van hun inkomen besteden aan voedsel.

Al vr de recente crisis:
 stierven er elke dag meer dan 24.000 mensen door oorzaken ten gevolge van honger, of bijna de hele Belgische bevolking op jaarbasis,

 stierven er elk jaar vijf miljoen kinderen jonger dan 5 jaar door oorzaken ten gevolge van honger,

 stierven dagelijks 16.000 kinderen aan de gevolgen van honger, dat is een kind elke vijf seconden.

Feiten & Cijfers 2 – De aanhoudende crisis

Afghanistan
In Afghanistan zijn vijf miljoen mensen zwaar getroffen door de voedselcrisis en nog eens 8,5 miljoen mensen zijn geconfronteerd met chronische voedselonzekerheid.

Het land is bijzonder kwetsbaar wanneer de wereldvoedselprijzen schommelen omdat zijn landbouwproductie met de helft gedaald als gevolg van de oorlog, de vluchtende bevolking, een aanhoudende droogte en overstromingen.

Met de steun van Oxfam worden graanbanken gebouwd voor 31 gemeenschappen in de provincie Daikundi. Op die manier kunnen de gemeenschappen graan kopen wanneer dit goedkoop is en het bezorgen aan de mensen die het nodig hebben om de winter door te komen zonder leningen te hoeven afsluiten of vee te verkopen. 1.814 gezinnen (ongeveer 9.000 mensen) ontvangen graan.

Ethiopi
Onderzoek van ngo’s heeft gewezen op een hoge en toenemende graad van ondervoeding en een gebrekkige voedselzekerheid.

Hoewel de voedselprijzen op de wereldmarkt gedaald zijn, blijft de prijs van graan in Ethiopi 54 tot 338% hoger dan vorig jaar in dezelfde periode. De recente prijsstijgingen na de oogst zijn erg verontrustend voor de toekomst, want op dat moment zouden de prijzen het laagst moeten zijn. Boeren kunnen nauwelijks van de hogere prijzen genieten.

Los van deze toestand heeft het Wereldvoedselprogramma (WFP) een tekort van 359 miljoen dollar voor zijn hulpprogramma. Oxfam steunt meer dan 110.000 kwetsbare vrouwen, mannen en kinderen door te zorgen voor water, voedsel en middelen om in hun levensonderhoud te voorzien.

Kenia
Er dreigt voedselgebrek voor 10 miljoen mensen en de Keniaanse regering kondigde begin januari 2009 een nationale noodtoestand af, ze deed een oproep voor 400 miljoen dollar aan hulp. Deze noodtoestand houdt verband met een combinatie van droogte, hoge voedselprijzen en het post-electorale geweld van begin 2008 waardoor de landbouw in de Rift Vallei, die de graanschuur van het land is, ontwricht werd.

Na de ernstige droogte in 2005-2006 mikte het Oxfam-programma in Turkana en Wajir vooral op de voorbereidingen op de droogte en meer weerbaarheid bij de bevolking, met o.a. een betere toegang tot water.

Mozambique

Ten gevolge van slechte oogsten zullen 7 van de 11 provincies in Mozambique te maken krijgen met acute voedselproblemen. De VN schat dat tot 350.000 mensen voedselhulp nodig hebben omdat er sinds oktober in grote delen van het land slechts half zoveel regen gevallen is dan gewoonlijk..

Zonder bijkomende financile middelen zullen de voedselvoorraden volgende maand uitgeput zijn, zo waarschuwt het Wereldvoedselprogramma.

Oxfam steunt boeren om hun voedselvoorziening te verbeteren door andere landbouwtechnieken te gebruiken en gevarieerde gewassen te telen. Het programma tracht ook de inkomens van de boeren te steunen door de toegang tot de markt te verbeteren en door te wegen op een landbouwbeleid dat voorrang geeft aan de lokale voedselvoorziening.

Zimbabwe
Vijf miljoen mensen, ongeveer de helft van de bevolking, is afhankelijk van voedselhulp. Nog eens een miljoen mensen heeft hulp nodig maar die krijgen ze niet omdat de donors onvoldoende financiering bijdragen. De rantsoenen voor de gezinnen werden al eens beperkt maar volgende maand wordt er allicht opnieuw in gehakt omdat er onvoldoende voedsel voorhanden is.

Uit een recent onderzoek van het Wereldvoedselprogramma bleek dat een op acht gezinnen de vorige dag niet gegeten had. In oktober 2008 startte Oxfam met een voedselprogramma voor zes maanden; de organisatie bood hulp aan 165.000 kwetsbare mensen in de provincie Midlands. Dit programma wordt nu uitgebreid tot 250.000 mensen. Er worden ook zaden en meststoffen bezorgd aan boeren.