STOP! Werknemers zijn geen gereedschap

Reden van dit ontslag: voorzitster Jitra Kotshadej droeg een “politiek incorrect” T-shirt en had hierdoor de reputatie van het bedrijf schade toegebracht… Dat het bedrijf zich met dit ontslag kon ontdoen van een iets te actieve vakbondsvrouw, was mooi meegenomen! Begin oktober had Oxfam-Solidariteit een ontmoeting met Ning en haar collega’s in de vakbondslokalen van Bangkok, Thailand.

Het kleine vakbondskantoor, ergens in een drukke straat van Bangkok, is die zwoele oktoberavond barstensvol mensen. Een dertigtal arbeidsters heeft rond hun voorzitster een plaatsje gezocht in de fauteuils, op stoelen en vensterbanken. Ze luisteren aandachtig toe terwijl Ning haar verhaal doet. Je kan merken dat ze veel bewondering hebben voor de koppigheid van hun vakbondsleidster. Zelf zijn ze al even sterk gemotiveerd om deze geschiedenis ook aan de bezoekers uit Europa kenbaar te maken.

De hele geschiedenis met dat T-shirt en de zogenaamde smaad aan de koninklijke familie is maar een voorwendsel, een manier om de vakbond buiten spel te zetten”, aldus Jitra Kotshadej die haar job tot nu toe nog niet teruggekregen heeft. “Die periode was heel zwaar. Zelfs vandaag ontvang ik nog doodsbedreigingen. Maar ik heb nergens spijt van, ondanks alle dreigementen en de desinformatie."

"Wat vooral telt is de mobilisatie van duizenden arbeidsters tegen mijn ontslag en voor het behoud van de vakbond. 46 dagen lang hebben meer dan 3.000 arbeidsters gestaakt en gekampeerd voor de fabriek, immuun voor de fabrieksleiding, de regen en de muggen … Iedereen wist dat er veel meer op het spel stond dan alleen mijn job. Het was heel indrukwekkend. En het geeft moed.”

Altijd sneller, altijd beter

Vakbondsleidster Kotshadej: “De vakbond is voor de bazen een luis in de pels. Wij worden te machtig en zetten de problemen in de fabriek teveel in de kijker, zoals de arbeidsomstandigheden en de lonen. Die zijn abnormaal laag. Ik heb de boeken ingekeken. Die spreken voor zich: de arbeidsters krijgen niet meer dan 2% van de verkoopprijs van een bh. Dat is iets dat de consument in Europa en elders moet weten."

" Achter het mooie product zitten al de mensen die het gemaakt hebben. En die moeten overleven met 12.000 baht of 270 euro per maand. Om fatsoenlijk te leven, zouden ze tussen de 15.000 en de 20.000 baht moeten hebben. Om eten, logies en verzorging te kunnen betalen, steken de meeste arbeidsters zich in de schulden en dat terwijl de fabriek enorme winsten maakt. Dat is niet aanvaardbaar.”

Een andere arbeidster getuigt: “Ik werk al 18 jaar in deze fabriek. Ik naai 9 uur per dag en verdien 13.000 baht per maand. Mijn man, die hier 15 jaar werkt, heeft 11.000 baht per maand. Samen kunnen we met moeite 500 tot 1.000 baht sparen voor onze dochter, maar het werk wordt steeds zwaarder. We moeten alsmaar sneller werken, terwijl de modellen complexer worden en de machines verouderd zijn."

De werkgevers weigeren om de machines te vervangen, zogezegd omdat ze moeten besparen. En de naalden die we krijgen zijn niet geschikt voor de nieuwe stoffen. Daardoor zijn er veel ongevallen, naalden breken af en arbeidsters verwonden zich. Als dat gebeurt, roepen de bazen."

"Ze zeggen dat we kost wat kost de productie moeten halen. Alleen worden de targets steeds minder haalbaar. Maar de directie interesseert zich niet voor dit soort problemen. Al wat telt is sneller produceren, tegen de laagste kost. Van de rest trekt ze zich niets aan.”

Pesterijen tegen de vakbonden

Ning vervolgt. “Toen ik hier begon te werken, 15 jaar geleden, waren de omstandigheden afschuwelijk. De bazen brulden de hele tijd, ze waren brutaal en grof, zeker tegen al wie lid was van de vakbond. Ook nu worden leden van de vakbond gekoeioneerd. Ze controleren ons werk zonder ophouden, ze houden in de gaten hoe lang we op het toilet blijven en ze geven ons te hoge productieobjectieven. En dan spreek ik nog niet over de onmogelijkheid om promotie te maken.”

Kiezen voor vakbondsactie is in Thailand nog altijd een riskante zaak. Noch op wettelijk vlak, noch in de praktijk wordt het werk van vakbondsmensen ook maar enigszins vergemakkelijkt. Zij krijgen te maken met discriminatie, met intimidatie en als dt niet helpt, zelfs met pogingen tot omkoping.

In een land waar het in stand houden van een goedkope en onderdanige arbeidersklasse de belangrijkste strategie is, kunnen vakbondsmensen onmogelijk een makkelijk leventje leiden. Een beroep doen op een rechtbank om zijn rechten af te dwingen, kent uiterst zelden een goede afloop. En een rechtelijke uitspraak betwisten, kan zelfs tot gevangenisstraf leiden…

Jitra Kotshadej: “Ik wacht nog altijd op de beslissing van de rechtbank om te weten of ik al dan niet terug aan de slag kan bij Triumph." (de beslissing wordt verwacht op 17 november. nvdr) "Maar wat de beslissing ook is, ik weet dat ik op de solidariteit van mijn collega’s kan rekenen. De prioriteit is om verder te gaan met de strijd voor betere werkomstandigheden en betere lonen. Welke technieken de bazen ook hanteren: de Thaise arbeiders willen niet meer behandeld worden als gereedschap!"

Frdric Janssens, Oxfam-Solidariteit Dit gesprek vond plaats op 10 oktober 2008

Foto’s : Tineke D’haese