Tsunami

Vele getroffen vissersgemeenschappen kunnen niet meer terug naar hun woongebieden omdat hun grond wordt opgeist door de overheid of door priv-ondernemingen die er industrie en toerisme willen promoten. Vaak woonden de vissersgemeenschappen al generaties lang vlak bij de kust, maar individuele eigendomsakten kunnen ze niet voorleggen. Hun land stond als gemeenschapsgrond geboekt.

Ook vr de catastrofe was de vissersgemeenschap al bedreigd met uitdrijving, maar velen van hen staan er nu nog slechter voor. Sommige projectontwikkelaars vonden de tsunami een geschikt moment om de mensen definitief uit de kustzone te verdrijven.

Recht op grond volgens de wet

De bevolking van Laem Pom woont aan de rand van de zee in de provincie Phang Nga. Ze bestaat uit 52 families die door de tsunami uitzonderlijk zwaar getroffen zijn: meer dan dertig huizen werden vernietigd en 45 van de 139 bewoners zijn bij de ramp omgekomen.

De gemeenschap woonde al meer dan veertig jaar in dit kustgebied en was er actief in de landbouw en de visserij. Maar helaas beschikte zij niet over documenten om haar eigendom te bewijzen; ze heeft nu de grootste moeite om op wettelijke basis aanspraak te maken op de grond.

Aan de andere kant staat de investeringsmaatschappij Far East die in 2002 een tijdelijk eigendomsbewijs wist te bemachtigen op een dubieuze manier. Sindsdien hebben de bewoners zich verenigd om samen hun recht om te blijven te verdedigen. Volgens de Thaise wet kunnen zij trouwens de grond opeisen waar ze reeds zo lang wonen en werken.

Intimidatie en gebrek aan overheidssteun

Maar het is een moeizaam gevecht. En het gaat er soms hard aan toe. Al de eerste dag na de tsunami stuurde het bedrijf Far East een veiligheidsteam dat prikkeldraadversperringen plaatste om het terrein af te sluiten. Dit moest beletten dat de overlevenden er op zoek zouden gaan naar de lichamen van slachtoffers. Maar dat lukte hen niet.

Sindsdien klagen de bewoners over morele en fysieke intimidatie door Far East. De maatschappij wil de bewoners doen aanvaarden dat ze op een andere plaats gehuisvest worden. Dan heeft zij de handen vrij om een groot toeristisch complex neer te poten...

De overheid blijkt hier niet veel tegen te ondernemen. In tegendeel, zij werkt mee aan de tendens om goedkope concessies toe te staan aan multinationale bedrijven, zodat die er uitgebreide palmolieplantages of koffieplantages kunnen aanleggen.

Concreet verklaart ze vele bewoonde gebieden tot ‘nationaal park’ of ‘beschermd gebied’ zodat de bewoners worden uitgedreven. Bijgevolg komt er veel grond vrij voor grote bedrijven n zijn er goedkope arbeidskrachten beschikbaar in de steden.

Georganiseerd verzet

Noppan Promsri is cordinatrice van de Human Settlement Foundation (Stichting voor Huisvesting - HSF) en lid van het Save Andaman Netwerk (SAN), een coalitie van Thase hulporganisaties die in Laem Pom actief is. Zij vertelt dat de bedrijven, gesteund door de lokale overheid, in de tsunami een perfecte kans hebben gezien om zich te komen vestigen op de grond, nadat ze alles en iedereen ervan verdreven hebben. “Ze zeiden aan de dorpsbewoners dat het tijd werd om in te pakken. Zij verwachtten dat de mensen niet meer de energie zouden hebben om zich te verzetten.”

Maar die hebben ze wel. En Oxfam-Solidariteit ondersteunt hun strijd door partners bij de realisatie van tsunami-projecten in Thailand te helpen. Oxfam-Solidariteit werkt samen met SAN die de bevolking bijstaat bij de heropbouw van hun leven. In de volgende jaren gaat dat netwerk specifiek werken rond het recht op land. Dat bestaat enerzijds uit wetshulp aan de gezinnen die voor het gerecht zijn gedaagd, anderzijds uit beleidsbenvloedend werk dat de overheid moet aansporen haar verantwoordelijkheid op te nemen.

Voortdurende samenspraak met de betrokken gemeenschappen is een basisvoorwaarde voor dit project. Een groep van 5 personen met juridische achtergrond volgt het verloop van de processen op de voet. SAN helpt de gemeenschappen om samen te strijden voor hun recht op toegang tot wettelijke eigendommen en om de onwettigheid van de eigendomsbewijzen van Far East aan te tonen. Daarnaast ijvert SAN voor de integratie van de gemeenschappen in regionale en nationale solidariteitsnetwerken die strijden voor hun recht op toegang tot grond.

De strijd gaat voort en Laem Pom is ook niet het enige geval. Momenteel worden ongeveer 80 gemeenschappen, voornamelijk in de provincie Phan Nga, met dezelfde problemen geconfronteerd. In het hele land zijn er bijna anderhalf miljoen mensen zonder grond.