Aardbeving Haïti

Voordat ik naar Haïti kwam, wist ik niet dat ons programma rond water en sanitair ook een creatief luik voor kinderen bevatte. Het was heel leuk om dat concreet op het terrein mee te beleven.

Vorige week ging ik naar het kamp in de golfclub (Port-au-Prince) om te zien hoe het maken van speelgoed uit afval deel kan uitmaken van een gezondheidsprogramma. Het Oxfam-team in het kamp werkt samen met enkele plaatselijke kunstenaars die kinderen leren hoe ze uit de piepschuimen voedseldoosjes, lege plastic flessen en drankblikjes kleurrijk speelgoed kunnen maken.

Voor we naar het kamp gingen, had ik al enkele prachtige voorbeelden gezien. Er was een klein vliegtuig, een bus, meubeltjes voor een poppenhuis en een klein huis, alles in de mooiste kleuren,… Op de speeltjes waren tips geschilderd: “gooi afval niet op de grond, denk aan het milieu”, “niet plassen in plastic verpakking”, “was je handen nadat je naar het toilet bent geweest”.

Al bij mijn eerste bezoek aan het kamp in Petion-Ville waren de autootjes me opgevallen die de kinderen hadden gemaakt van lege melkflessen en dopjes en die ze aan een touwtje vooruittrokken. Het lag dus voor de hand om hier meer mee te doen, niet enkel om duidelijk te maken dat afval kan gerecycleerd worden maar ook om enkele belangrijke boodschappen over hygiëne mee te geven.

Hinkelen om te leren
Bij aankomst in het kamp zag ik de kinderen bij een felgekleurde tent wachten op de kunstenaars. Het Oxfam-team zou bij deze gelegenheid een kleine training geven rond gezondheid. Buiten de tent was een leuk hinkelspel gemaakt met in elk vak een mooie tekening waarin telkens een boodschap verstopt zat.

Het hinkelspel was eenvoudig maar wel heel leuk, je stak er bovendien nog iets van op. De spelleider stelde vragen over allerlei dagelijkse gewoonten en hygiëneregels met de bedoeling van de kinderen te horen waarvoor die regels eigenlijk bedoeld zijn. Het kind dat het goede antwoord gaf, ging naar het vertrekpunt en hinkelde dan vooruit tot bij vak nummer 10 waar het op algemeen applaus onthaald werd.

De spelleider maakte grapjes maar toch was dit spel ernst en de kinderen deden hun best om zo goed mogelijk antwoord te geven. Ze luisterden heel aandachtig en gingen er helemaal in op. Toen ik weer vertrok hadden de kinderen uit de afvalcontainers plastic bakjes gehaald die ze in stukken knipten om er speelgoed van te maken.

“Ga jij nu ook je handen wassen”, vraagt ze?
Een week of zo later ging ik samen met humanitair communicatiemedewerkster Jane Beesley opnieuw een kijkje nemen en wat foto’s maken. Vol trots toonden de kinderen ons de huisjes die ze gemaakt hadden van piepschuim in rood, blauw en geel. Terwijl we toekeken, schilderden ze op het dak een boodschap in witte verf. Sommige waren bijzonder ‘artistiek’ geschreven!

We wilden wel eens weten wat de kinderen nu eigenlijk hadden opgestoken tijdens het knutselen en schilderen: de meeste hadden de boodschappen over hygiëne goed begrepen en legden ons uit dat het belangrijk is je handen te wassen voor het eten of na een bezoek aan het toilet. Ze dreunden niet zomaar een lesje af… toen ik er toekwam vroeg een kind me meteen of ik mijn handen ook goed gewassen had om ziektekiemen te vermijden!

Vliegers maken reclame over gezondheid
Iets vóór Pasen haakte Oxfam in op een mooie Haïtiaanse traditie: vliegers maken en oplaten op Goede Vrijdag om via je vlieger dichter bij God te komen. Tijdens de weken vóór Pasen was het me opgevallen dat er in de straten van Port-au-Prince allerlei soorten vliegers uit plastic en felgekleurd aluminiumfolie verkocht werden.

In het Don Boscokamp vlakbij Carrefour pikte het gezondheidsteam deze traditie op om hun boodschap te verspreiden. Ze lieten een speciale vlieger maken met een boodschap om deze te gebruiken tijdens de oefensessies met de kinderen. De laatste dag toen ik het kamp binnenliep zweefde er een hele verzameling vliegers in de wind, met prachtige staarten die het zonlicht weerkaatsten. Samen met de kinderen lieten we 300 vliegers op met een bericht voor de paasviering in de kampen van Mausoleum, Saint-Anne en Quisqueya .

Eerst toiletten, dan bomen
Oxfam-partner SOIL heeft een aantal speciale latrines voor kinderen gebouwd. Ze worden ‘boomtoilet’ genoemd omdat elke latrine uiteindelijk zal leiden tot het planten van een boom. Het zijn eenvoudige, platen constructies afgewerkt met plastic vellen, die ongeveer anderhalve meter diep uitgegraven zijn. De kinderen hebben geleerd een beetje as of aarde in de latrine te gooien. Dat is voor de hygiëne maar tegelijk ook voor de compostering. Zodra de put gevuld is, wordt deze afgedekt en komt er een boompje bovenop en dan wordt een beetje verderop weer een nieuwe latrineput gegraven. Door de latrine goed te gebruiken zijn de kinderen dus tegelijk actief betrokken bij een eigen boomplantproject.

Ik kijk er naar uit nog andere creatieve projecten voor kinderen van de Oxfam-collega’s te ontdekken. Want het is inspirerend om de kinderen te zien samenwerken en spelen terwijl ze essentiële zaken leren over hygiëne en sanitair, die ze dan weer doorgeven aan hun vriendjes en familie. Ik weet dat deze kinderen nog bezig zijn met de verwerking van een zwaar trauma. Te weten dat ze elke dag ook met iets leuks kunnen bezig zijn, net zoals andere kinderen elders in de wereld, dat lucht een beetje op…

Blog van Julia Gilbert, 14 mei 2010.