Klimaatverandering

Oxfam overhandigde het rapport “Climate Wrongs and Human Rights” aan het bureau van de VN-commissaris voor de Mensenrechten. Deze onderzoekt momenteel de relatie tussen internationale mensenrechten en klimaatverandering. De organisatie lanceerde ook een wedstrijd voor juristen, academici en studenten, om de verdediging van getroffen landen op te nemen. (zie onderaan)

Volgens Oxfam worden de rechten van miljoenen mensen op leven, veiligheid, voedsel, gezondheid en onderdak met de voeten getreden door de overmatige uitstoot van CO2 door de rijke landen. “Aanvankelijk werd de klimaatverandering als een wetenschappelijk probleem bekeken, daarna als een economisch probleem. Nu wordt het meer en meer een kwestie van internationale rechtvaardigheid”, zo verklaarde Kate Raworth.

Kate Raworth, auteur van het rapport: “De principes van de mensenrechten bieden een andere kijk op een hele reeks zaken – van CO2-uitstoot tot ondervoeding- waarop een prijs staat die kan vergeleken worden en verhandeld.” Deze principes moeten de basis vormen van een mondiale overeenkomst om de klimaatverandering aan te pakken.”

De uitstoot halveren volstaat niet

Volgens Oxfam is de huidige afweging tussen economische en menselijke kosten om het probleem aan te pakken bijzonder onethisch en het risico bestaat dat de wereld er op die manier niet zal in slagen de uitstoot te verminderen om onder de drempel van 2C opwarming te blijven.

"Onder leiding van de G8 stellen de rijke landen enkel voor om de uitstoot wereldwijd te halveren tegen 2050. Maar we hebben een overeenkomst nodig voor het verminderen van de uitstoot met 80% tegen 2050. Regeringen gebruiken verkeerde economische argumenten om zo weinig mogelijk te hoeven doen, terwijl het moreel, wetenschappelijk en zelfs vanuit het standpunt van de mensenrechten duidelijk is dat zij veel meer moeten doen”, zei Raworth.

”Klimaatverandering heeft een wereldwijde impact dus moeten landen ook verantwoordelijk gesteld worden voor de internationale gevolgen van hun daden”, zei ze. “Maar rechtszaken zijn zelden de juiste manier om een dispuut op te lossen. Daarom hebben we een sterke VN-overeenkomst nodig in 2009 om de uitstoot te verminderen en aanpassing mogelijk te maken. Kwetsbare staten moeten hoe dan ook de mogelijkheid krijgen zichzelf te beschermen. De vervuilende rijke landen weten maar al te goed dat zij al vele jaren voor dit probleem gezorgd hebben. Als zij nu niks doen om de uitstoot te verminderen en andere mensen te helpen, riskeren zij later juridische acties.”

Uitdaging voor de mensenrechten

Het rapport "Climate Wrongs and Human Rights" stelt dat de auteurs van de Universele Verklaring van de Mens zich in 1948 nooit hadden kunnen voorstellen dat zich – 60 jaar later- een wereldwijde complexe uitdaging zou aandienen in de vorm van klimaatverandering. Daarom is Oxfam van mening dat de mensenrechtenwetgeving en de instellingen snel moeten evolueren om deze ontwikkelingen te volgen.

”Doordat kwetsbare gemeenschappen een beroep deden op de mensenrechten om een rechtvaardige oplossing te krijgen van de klimaatproblematiek, werden we geconfronteerd met onze enorme zwakten”, zei Raworth. “Voor de bevolkingen in minder rijke landen is het enorm moeilijk om te achterhalen wie zij voor de rechter kunnen dagen, hoe ze de geleden schade moeten aantonen of zelfs te weten welke rechtbank bevoegd is.”

Het is aan de rechters om internationale rechtbanken bewust te maken van de toekomstige onrecht en de gedeelde verantwoordelijkheid voor de schade door klimaatverandering, zo stelt Oxfam. Ondertussen kunnen de bestaande principes van de mensenrechten volstaan om het beleid van de rijke landen bij te sturen zodat zij hun uitstoot verminderen en aanpassingen financieel mogelijk maken.

In haar rapport wijst Oxfam op een aantal “hot spots” waar het huidige beleid rond klimaatverandering ontspoort volgens de internationale mensenrechtenprincipes.
 Omdat rijke landen er sinds 1992 niet in slaagden hun uitstoot te verminderen, vergrootten zij het risico van een catastrofale opwarming met meer dan 2C en dat is een ruime overtreding van de internationale mensenrechtenprincipes die in de Universele Verklaring vastgelegd werden.
 De financiering voor aanpassing is ongelooflijk ondermaats: er is minstens 2 miljard dollar nodig om zonder uitstel de dringendste aanpassingen te kunnen realiseren voor de 50 minst ontwikkelde landen. Maar momenteel werd amper 92 miljoen bijgedragen – nog minder dan wat de mensen in de VS maandelijks uitgeven voor zonneproducten.
 Rijke landen slagen er niet in voldoende financile en technologische hulp te bieden zodat andere landen de richting zouden kunnen inslaan naar minder uitstoot en hun recht op ontwikkeling zouden kunnen laten gelden. De bijdragen reiken niet verder dan ongeveer 437 miljoen dollar per jaar – minder dan 10% van wat de Europeanen jaarlijks besteden voor de aankoop van een stofzuiger. Wetende dat tegen 2030 jaarlijks een investering van bijna 176 miljard dollar zal nodig zijn.

Voor meer informatie:
 Brigitte Gloire, programmabeheerder duurzamer ontwikkeling, Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 53 — gsm: 0494 58 86 06 — brigitte.gloire (at) oxfamsol.be
 Saar Van Hauwermeiren, politiek lobbywerk, OWW Tel. 09 218 79 42 — saar.van.ahuwermeiren (at) oww.be
 Het rapport "Climate Wrongs and Human Rights"

Wedstrijd ‘Win de Rechtszaak tegen Klimaatverandering’

Om zijn rapport "Climate Wrongs and Human Rights" meer impact te geven, lanceert Oxfam een internationale wedstrijd voor rechters, academici en rechtenstudenten. Het is de bedoeling dat zij een innovatieve rechtszaak voorstellen waarmee een ontwikkelingsland wettelijke actie kan ondernemen rond de schade die de klimaatverandering hen berokkend heeft.

De competitie draait rond een fictief land –Algoria- maar de klimatologische gevolgen waarmee het land af te rekenen krijgt, zijn gebaseerd op de recentste gegevens en bevindingen van het IPCC. En de politieke context komt overeen met hetgeen vele ontwikkelingslanden vandaag meemaken.

Maak klimaatschade aanhangig
Oxfam vraagt een voorstel van aanklacht op te stellen van maximum 3.500 woorden met vermelding van de eisers, de verdediging, mogelijke oplossingen en argumenten ivm verplichtingen die door internationale juridisch organen als afdwingbaar beschouwd worden.

Oxfam verwacht dat deze wedstrijd een effectief Pro Bono-advies zal opleveren voor ontwikkelingslanden, die willen weten hoe zij de internationale wetgeving ’t best kunnen gebruiken om de mensenrechten van hun bevolking te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

De wedstrijd loopt tot december, in samenwerking met Advocats for International Development en het programma Climate Justice. De bijdragen zullen beoordeeld worden door een panel van vooraanstaande rechters. De winnaars worden in maart 2009 bekendgemaakt, bij de publicatie van een nieuw VN-rapport.

Voor meer informatie over deze wedstrijd: http://www.oxfam.org/climatecompetition