2015, de tijd loopt

In een persmededeling die de Belgische douane op vrijdag 13 november verspreidde, werd de nadruk gelegd op de toegenomen inbeslagname van "namaak-geneesmiddelen. Oxfam-Solidariteit betwijfelt sterk of het hier gaat om criminele namaakmedicamenten (twijfels waarop de douane gereageerd heeft, zie onze update van 17/11).

Volgens Oxfam-Solidariteit gaat het hoogst waarschijnlijk om de inbeslagname van generische medicamenten en wordt door deze actie de toegang tot noodzakelijke medicamenten ontzegd aan vele Afrikanen. Daarom vraagt Oxfam-Solidariteit onmiddellijke en volledige transparantie rond deze inbeslagnames en roept ze de Europese Commissie en België op haar regelgeving aan te passen zodat private intellectuele eigendomsrechten niet langer de toegang tot noodzakelijke medicijnen in de weg staan.

Geen toegang tot broodnodige antimalariapillen

De partij geneesmiddelen waarover sprake in de persmededeling van de Belgische douane betreft 1.8 miljoen antimalariapillen en 400.000 pijnstillers, geproduceerd in India en bestemd voor het Afrikaanse continent. In het afgelopen jaar werden in de Europese Unie 20 gelijkaardige inbeslagnames gerealiseerd. Telkens ging het over geneesmiddelen die geheel legaal waren, zowel in het land van oorsprong als van bestemming, maar waarvoor een patent van toepassing was in de EU.

De EU-richtlijn 1383 laat Europese Staten toe deze medicamenten in beslag te nemen wanneer ze in transit zijn via Europese steden. Slechts 1 inbeslagname bleek daadwerkelijk gemotiveerd door inbreuken tegen de merkenwetgeving (trademark), de andere werden gemotiveerd door een Europese verordening over intellectuele eigendomsrechten (patenten) die enkel in de EU van kracht is.

Oxfam-Solidariteit heeft nog geen ultieme bevestiging dat de inbeslagname werd gerealiseerd op basis van deze richtlijn (voorlopig geldt er immers een zekere vorm van geheimhouding) maar naar alle waarschijnlijkheid betreft deze richtlijn inderdaad de juridische basis. “Als dit het geval is - zo stelt Xavier Declercq van Oxfam-Solidariteit - wordt miljoenen Afrikanen de toegang en het recht op betaalbare medicamenten ontzegd.”

“Deze wetgeving kwam tot stand onder druk van de farmaceutische industrie die op allerlei manieren de productie en de handel in generische medicamenten wil bemoeilijken, daar dit een aantasting betekent van haar winsten.” Oxfam-Solidariteit vindt het onaanvaardbaar dat omwille van winstbejag miljoenen mensenlevens worden bedreigd. “Wij dringen er bij de Europese Unie en haar lidstaten op aan haar richtlijn 1383 aan te passen of op te heffen.”

Protectionisme strijdig met EU-handelsbepalingen

India en Brazilië zijn van plan om in de nabije toekomst een klacht bij de Wereldhandelsorganisatie in te dienen tegen deze EU-praktijken die de handel in generische medicamenten steeds meer bemoeilijkt.

Oxfam-Solidariteit betwist helemaal niet dat de douaneautoriteiten kordaat moeten optreden tegen namaak en piraterij en looft deze diensten voor de manier waarop ze zich van deze taak kwijten. Maar indien de inbeslagname gebaseerd is op de wetgeving op intellectuele eigendomsrechten, wijst de ngo erop dat deze wetgeving niet toelaat een onderscheid te maken tussen generische medicamenten en namaakproducten.

Oxfam waarschuwt dus voor het oneigenlijke gebruik van de internationale wetgeving op intellectuele eigendomsrechten om de commerciële belangen van de farmaceutische industrie te dienen. Een dergelijke vorm van protectionisme staat bovendien in schril contrast met de handelsbepalingen die de EU zelf zo uitdrukkelijk vooropstelt.

Op het moment voert 11.11.11. campagne om de overheid aan te sporen tot een betere regelgeving voor de bedrijfswereld en het ijvert voor meer coherentie tussen buitenlandse handel en de ontwikkelingsdoelstellingen (MDG’s). “Het zou een kaakslag zijn voor de duizenden vrijwilligers die de straat opgaan om onze regering en de EU aan te zetten tot meer coherentie, dat de toegang tot betaalbare geneesmiddelen ontzegd wordt aan miljoenen mensen in het Zuiden”, zo stelt Xavier Declercq. "Wij verwachten van onze regering en de EU dat ze de fundamentele rechten van miljoenen mensen in het Zuiden vóór de commerciële belangen van de bedrijfswereld stellen".

Voor meer informatie:
 Xavier Declercq, directeur Noordprogramma Oxfam-Solidariteit
0475 22 07 91
 Katrien Vervoort, beleidsmedewerker sociale basisvoorzieningen Oxfam-Solidariteit
0494 23 02 53

Lees ook:
 Inbeslagnames van medicijnen voor ontwikkelingslanden
 Hebben 2 miljard arme mensen geen recht op gezondheidszorg?
 Rapport "Trading away Access to medicines"

Oxfam-Solidariteit is lid van Oxfam International