Noodhulp

“Door de overstromingen ben ik alles kwijtgeraakt en daarom denk ik er niet aan terug te keren naar mijn plaats van herkomst. We zijn allemaal uitgeput door de overstromingen”, zegt Maria Paulo die in het tijdelijke opvangcentrum van Chueza woont.“ Toen we in dit centrum kwamen wonen, wisten we dat het water van de Zambezirivier niet geschikt was als drinkwater. Maar we hadden geen andere keus”, zegt zij.

Omgaan met de gevolgen van klimaatverandering

"Het trauma uit het verleden vergeten zal niet eenvoudig zijn, maar het lukt wel om te hopen op een betere toekomst." Dit beschrijft in een notendop hoe de duizenden mensen zich voelen die de overstromingen van januari in Mozambique meegemaakt hebben. In de voorbije jaren zijn de overstromingen herhaaldelijk teruggekeerd en de bevolking heeft hierin duidelijk de gevolgen herkend van de klimaatverandering. Ze beseft nu des te beter hoe kwetsbaar ze wel is en ook dat ze alle kansen moet aangrijpen om te werken aan een betere toekomst.

De Mozambikaanse overheid heeft het officile einde van de noodtoestand afgekondigd. Dit betekent dat alle aandacht en alle inspanningen nu gericht zijn op de wederopbouw van duurzame voorzieningen zodat de getroffen bevolking die in de opvangcentra leeft haar leven weer kan opbouwen.

“Het wordt tijd om aan onze toekomst te denken”, zeggen sommige mensen die in de tijdelijke kampen in Marromeu (provincie Sofala) leven, een van de regio’s die in januari 2008 het zwaarst getroffen werd. Nu wordt het tijd om na te gaan hoe groot de plaatselijke capaciteit is om de gevolgen van droogte n overstromingen op te vangen, want in se hoeven dramatische weersomstandigheden niet noodzakelijk tot rampen te leiden. Veel hangt af van hoe kwetsbaar de bevolking wel is.

Volgens officile cijfers zijn in Mozambique in totaal 115.000 mensen op de vlucht gedreven door de ramp. De directe fysieke gevolgen waren het grootst in de provincie Sofala, Zambezia, Tete en Inhambane. Vele vluchtelingen hebben alles verloren, hun woning en hun oogst, hun koopwaren en hun voorraden.

Wat doet Oxfam?

Samen met lokale partners biedt Oxfam International rechtstreekse steun aan meer dan 48.000 mensen. Het is de bedoeling door middel van diverse tussenkomsten mensen snel weer betere leefomstandigheden te bieden in de opvangcentra. Zo zorgde Oxfam voor een drinkwatervoorraad, huishoudgerief, plastic zeilen voor tijdelijk onderdak, producten voor hygine en diverse bouwmaterialen.

“Wanneer de getroffen bevolking opnieuw onderdak aangeboden krijgt, moet dit van goede kwaliteit zijn zodat zij kan overtuigd worden om beter niet terug te keren naar haar oorspronkelijke woonsten”, verduidelijkt Michael Tizora, gewezen hoofd van het humanitair programma van Oxfam in Mozambique.

Het actiecentrum van Oxfam bevindt zich in het district Marromeu, het heeft een humanitair team op het terrein om de getroffen bevolking bij te staan in de tijdelijke kampen van Chueza 1 en 2, in Nhapirundo, in Chapa 30 en Zona C. aan de benedenloop van de Zambezi en bij de nieuwe huisvesting in Chupanga, Chiburiburi en Amambos.

En de toekomst?

Nu hebben we vooral nog zaaigoed nodig om voldoende voedsel te kunnen produceren om de mensen te voeden. We beloven de overheid dat we niet naar onze oorspronkelijke huizen zullen terugkeren maar we hebben nog altijd veel hulp en begeleiding nodig om te kunnen verwerken wat ons is overkomen en om vooruit te kijken”, zei Paulino Chueza, het traditionele hoofd van het Chueza centrum.

 In het district Mutarara (provincie Tete) waar Oxfam actief was, ondersteunt het programma de boeren om hun bestaansmiddelen weer op te bouwen; daarnaast werd een programma rond drinkwater en sanitaire voorzieningen voor 30.000 mensen uitgevoerd.
 In Tambara (provincie Manica) werkte Oxfam samen met de lokale organisatie Magariro die water en sanitaire voorzieningen levert aan 13.500 mensen. Deze mensen krijgen ook steun om hun landbouwactiviteiten weer op te starten.

Vrijwel in alle kampen kunnen de bewoners gebruik maken van latrines; ze hebben drinkwater en voorzieningen voor gezondheidszorg en de kinderen kunnen weer naar school. Er werden door Oxfam lokale gezondheidswerkers getraind die erop toekijken dat deze voorzieningen goed gebruikt worden. Zij promoten ook hygineregels zodat een uitbraak van ziekten zoals diarree voorkomen kan worden.

Maar voor de meeste mensen is de toekomst nog heel onzeker. Na jaren van terugkerende klimaatrampen en nooit eerder geziene overstromingen in 2001, 2007 en 2008 moeten er lessen getrokken worden. Het komt er nu op aan voldoende lokale capaciteit op te bouwen zodat de bevolking minder kwetsbaar is voor de klimaatverandering en allerlei klimatologische fenomenen.

Talloze mensen hebben alles verloren behalve hun hoop dat zij het heden kunnen veranderen en hun toekomst kunnen opbouwen. Om de zaken ten goede te keren is er weer vertrouwen nodig n een groot aantal inspanningen.

Meer info:
 Eric Callier, Programmabeheerder voor Mozambique bij Oxfam-Solidariteit
tel. 02 501 67 750 — eric.callier (at) oxfamsol.be