Handel

Tot een compromis is het dus toch niet gekomen tijdens de recente WTO-top. De G33 (de ontwikkelingslanden) en de VS struikelden over het vrijwaringsmechanisme (Special Safeguard Mechanism of SSM). Dat instrument biedt ontwikkelingslanden de mogelijkheid hun boeren te beschermen bij een plots toenemende invoer van goedkopere landbouwproducten.

Het eens worden over het niveau van invoertoename waarbij het mechanisme van SSM zou in werking treden, bleek het grootste struikelblok te zijn. In het compromisvoorstel van directeur-generaal Pascal Lamy werd het niveau vastgelegd op een gemiddelde invoertoename van 40% over drie jaar. Volgens de G33 (vooral India en China) zou dit niveau kleine boeren onvoldoende beschermen tegen een plotse invoertoename van landbouwproducten.Zij stelden een invoertoename van 10% voor.

Later deed Lamy een ander voorstel dat geen numerieke toetsingsniveaus bevatte maar waarin de noodzakelijke bescherming zou gerechtvaardigd worden door het aantonen van de daadwerkelijke schade. Dit voorstel werd door de G33 aanvaard, maar het kon niet op instemming rekenen bij de VS die, net als bij volgende voorstellen, bleven vasthouden aan het oorspronkelijke niveau van 40%.

Liever een goed akkoord

Achter deze schijnbaar technische discussie zit, zoals wel vaker het geval is bij internationale onderhandelingen, een belangrijk politiek verschil in de ontwikkelingsvisie bij de WTO-leden. De VS zijn bijvoorbeeld van mening dat het openen van markten de beste methode is om voedselzekerheid te garanderen. India en China, gesteund door een honderdtal ontwikkelingslanden, benadrukken dan weer de nood aan een sterk instrument om de voedselzekerheid en voldoende inkomsten voor kleine boeren te garanderen. Met de huidige voedselcrisis is dit beschermingsinstrument essentieel voor de noodzakelijke landbouwinvesteringen in de ontwikkelingslanden.

De ontwikkelingslanden dragen zeker geen schuld voor het falen van deze onderhandelingen. Oxfam bewondert de standvastigheid waarmee zij zich hebben verzet tegen een slecht akkoord. Ontwikkelingslanden hebben gelijk wanneer ze tot op het einde blijven strijden voor het behoud van de nodige flexibiliteit zodat ze hun kleine boeren kunnen beschermen. De voorstellen van de rijke landen voor de landbouw schoten gewoon tekort en dwongen ontwikkelingslanden tot pijnlijke toegevingen op het vlak van industrile goederen.

“Liever een akkoord dan geen akkoord, maar ook liever geen akkoord dan een slecht akkoord”, zegt Myriam Gistelinck handelsspecialiste van Oxfam. “Het falen van de gesprekken binnen de WTO is een grote teleurstelling, vooral omdat rijke landen niet voldoende politiek leiderschap getoond hebben. De beloofde hervorming van het handelssysteem om effectief de armoede te bestrijden werd niet in gang gezet. Integendeel, ontwikkelingslanden stonden onder enorme druk om toegevingen te doen die eigenlijk helemaal niet thuishoren in een ontwikkelingsronde.”

De geloofwaardigheid van de WTO maakt een crisis door en er bestaat een groot risico dat het multilateralisme plaats maakt voor bilaterale onderhandelingen. Ontwikkelingslanden zullen dan nog minder ruimte hebben om hun belangen gezamenlijk te verdedigen. De WTO-leden blijven voor de uitdaging staan om een handelsregime uit te werken waarbij handel effectief bijdraagt tot duurzame ontwikkeling, met oog voor basisrechten zoals het recht op voedsel, tewerkstelling, gezondheid en drinkwater. Daarop moeten de onderhandelaars uiteindelijk afgerekend worden.

Meer info:
 Oxfam-Solidariteit:
Thierry Kesteloot, onderzoeker landbouw en voedselsoevereiniteit
tel. 02 501 67 55 — gsm: 0475 543 723 — thierry.kesteloot (at) oxfamsol.be
Xavier Declercq, directeur Noordprogramma
tel. 02 501 67 13 — gsm: 0475 220 791 — xavier.declerq (at) oxfamsol.be
 Oxfam-Wereldwinkels: Els Keytsman, gsm: 0478 884 365 — els.keytsman@oww.be