2015, de tijd loopt

Oxfam vraagt in haar rapport de hulp op te voeren, maar dan gekoppeld aan een doelgerichter en verantwoordelijk beheer. De hulp van de 21ste eeuw.

Goede en slechte hulp
Het rapport “Aid from the 21st Century” maakt een groot onderscheid tussen goede en slechte hulp en analyseert waarom doelgerichte hulp werkt. Kwaliteitsvolle hulp heeft bijgedragen tot belangrijke verwezenlijkingen op het vlak van armoedebestrijding en ontwikkeling. In Mozambique bijvoorbeeld leidde de ontwikkelingshulp tot een verdubbeling van de publieke investeringen in de gezondheidssector, waardoor het land erin slaagde de kindersterfte met 20% terug te dringen.

Maar ondanks deze en andere successen leven wereldwijd nog steeds 1,4 miljard mensen in extreme armoede. En dat roept vragen en scepticisme op over de doeltreffendheid van de hulp.

Het klopt dat niet alle hulp werkt en dat veel hulp veel beter zou kunnen werken. Hulp die door geopolitieke belangen gestuurd wordt en die uitbesteed is aan dure consultants of die gebruik maakt van parallelle structuren heeft inderdaad weinig kans op succes. Hetzelfde geldt voor hulpprogramma’s die door zogenaamde experten in Brussel, Washington of Genève worden opgesteld en die zonder enige zinvolle consultatie of participatie van het betrokken land opgelegd worden.

Maar dit is een argument om het instrument aan te passen, niet om het af te schaffen. Door de verschillende opeenvolgende crisissen waaraan ontwikkelingslanden nu onderworpen worden, is het meer dan ooit een noodzaak dat rijke landen zich aan hun beloftes houden over voldoende en kwaliteitsvolle hulp.

Rijke landen komen hun beloftes niet na
In 2010 alleen al zijn de rijke landen in totaal 151 miljard dollar verschuldigd aan de arme landen. Dat is het verschil tussen wat ze in 2009 op tafel legden en wat ze hadden móeten geven als ze zich aan hun 40 jaar oude belofte hadden gehouden om 0,7% van het nationaal inkomen aan hulp te besteden.

Met haar rapport “Aid from the 21st Century, Recognizing Success and Tackling Failure” dient Oxfam de hulpsceptici van repliek, die stellen dat arme landen de hulp zouden moeten weigeren en dat ze zich meer moeten beroepen op buitenlandse investeringen, overheidsleningen en belastinginkomsten. Hoewel deze vormen van financiering belangrijk zijn, komen ze onvoldoende tegemoet aan de onmiddellijke ontwikkelingsnoden van arme landen, aldus Oxfam.

Ontwikkelingshulp alleen is evenmin voldoende om de armoede en ongelijkheid uit de wereld te helpen: eerlijke handelsrelaties of de strijd tegen belastingontduiking spelen bijvoorbeeld een cruciale rol. In combinatie met de juiste hervormingen kan goed geleverde financiële hulp een belangrijke bijdrage leveren in het verbeteren van de levenssituatie van miljoenen mensen en kan het een hefboom zijn voor de ontwikkeling van een land. Ontwikkelingshulp kan een sleutel zijn die ervoor zorgt dat de wereld na de wereldwijde economische crisis beter uitziet.

De rol van de civiele maatschappij
In Mozambique ijvert Oxfam-partner GMD (de Mozambikaanse groep tegen de schuld) voor een burgerlijke controle op de publieke uitgaven. Omdat een groot deel van de buitenlandse hulp rechtstreeks op de begroting van de overheid wordt ingeschreven, kijkt GMD er dus ook op toe dat ontwikkelingshulp goed besteed wordt. Door de regering ter verantwoording te houden, vormt GMD een belangrijke partner in de promotie van goed bestuur in Mozambique.

Meer info:
 Katrien Vervoort, beleidsmedewerkster Oxfam-Solidariteit
tel. 02 501 67 56 — katrien.vervoort (at) oxfamsol.be
 Rapport "Aid from the 21st Century", samenvatting