Aardbeving Haïti

Samen met het ministerie van Landbouw zette Oxfam het PADELAN-project op dat de lokale economie en bosbouw in Nippes (zuiden van Haïti) wil stimuleren. Het beschikbare geld moet projecten steunen die door de lokale ontwikkelingscomités als prioritair bestempeld worden.

De winkel in Anse-a-Veau, een prioritair project.
Vlakbij het dorpsplein van Anse-a-Veau vinden we burgemeester Telisme Dutelien achter zijn bureau in het plaatselijke gemeentehuis. Er is geen verlichting en geen ruisende ventilator. Een maand geleden is de gemeentelijke generator die elektriciteit leverde stilgevallen, legt Duvelien uit. Dat is slechts een van de problemen waar Anse-a-Veau de voorbije jaren mee te kampen kreeg. Alles begon in de jaren ’80 toen de bevolking er wegtrok en de lokale commerciële bedrijvigheid meevoerde in haar kielzog.

De teloorgang van Anse-a-Veau typeert de evolutie die Haïti doormaakte: Port-au-Prince werd de stad van belofte waar iedereen naartoe trok op zoek naar werk, een school, een beter leven… Maar in januari werd de hoofdstad getroffen door een zware aardbeving. Grote delen van de stad veranderden in puin, 230.000 mensen vonden de dood en het hele land daverde op zijn grondvesten. Meteen werd duidelijk hoe riskant het wel is om de levensader van een land te concentreren op een centrale plek die voortdurend uitdijt.

De roep naar decentralisatie was lang een van de nationale doelstellingen. Na de natuurramp werd deze krachtiger dan ooit. Nu internationale donors ruime fondsen ter beschikking stellen om het land terug op te bouwen, dient de vraag naar decentralisatie goed overwogen te worden. Al enige tijd voordat de aardbeving toesloeg, had Oxfam initiatieven in die zin gelanceerd: met programma’s die gebaseerd werden op de noden van de gemeenschappen en die rekening hielden met de voorstellen van de lokale bevolking.

Er werden kleine maar bewuste stappen gezet en de winkel in Anse-a-Veau is daar een concreet voorbeeld van. Hij opende zijn deuren in december 2009 en je kan er zes dagen per week terecht voor melk in blik, koekjes, lucifers, scheermesjes en andere zaken die door de lokale boeren niet kunnen geproduceerd worden.

’t Begint met een eitje per dag

Guerline Rubin

Voor elk ei ontvangt Rubin ongeveer 5 gourdes, dat is voor het gezin een netto-opbrengst van ongeveer 0,05 euro. Foto Coco McCabe/Oxfam

In het naburige Paillant ontmoeten we Guerline Rubin. Zij begroet ons met een stapeltje kartonnen plateaus gevuld met eieren. Die zijn gelegd door de kippen van de kippenren naast haar huis. Ook dit is een project dat door PADELAN werd ontwikkeld om lokale gezinnen te helpen hun eigen bestaansmiddelen uit te breiden. Rubins vader is eigenaar van de kippen. Bij het project zijn ongeveer 20 gezinnen betrokken. Elk gezin heeft 60 kippen gekregen en geleidelijk aan zullen zij de kost ervan, ongeveer 500 gourdes of 9,44 euro per maand, terugbetalen aan de lokale overheid.

Elke kip legt gemiddeld een ei per dag. Dit betekent dat Rubin minstens twee keer per week naar de markt gaat om eieren te verkopen. Zij transporteert deze via de tap-tap, een klein lokaal busje dat over de verharde wegen van dorp tot dorp rijdt. Voor elk ei ontvangt Rubin ongeveer 5 gourdes, dat is voor het gezin een netto-opbrengst van ongeveer 0,05 euro. Samen vormt dit een welkome aanvulling van het gezinsinkomen waarmee voedsel op tafel komt, de dokter betaald wordt en nog een beetje geld overblijft om te investeren in sterkere zaden die een goede oogst verzekeren zodat de gezinnen een reden hebben om op het platteland te blijven wonen.

Marie Camel Rubin verbouwt bonen, graan, maïs en maniok op een groene heuvel even verderop. We zien er ook enkele gebouwen liggen tussen het groen. Dat is de nieuwe molen die met de hulp van PADELAN gebouwd werd om graan en sorghum te malen. De molen is zes dagen per week open. Nu hoeven de boeren niet langer per bus naar een ander dorp te rijden om hun graan te laten malen.

Marie Camel Rubin verbouwt bonen

Op het veld helpt haar 8-jarige zoon Noel Jolins bij het wieden.Foto Coco McCabe/Oxfam

Rubin is een van de lokale boeren die maar wat blij is met de nieuwe molen. Het bespaart haar heel wat tijd, toch blijft ze het moeilijk hebben om de touwtjes aan elkaar te knopen. Op het veld helpt haar 8-jarige zoon Noel Jolins bij het wieden. Eigenlijk zou hij op de schoolbanken moeten zitten, maar dat kon niet meer omdat zijn moeder het schoolgeld niet kan betalen.

Via meerdere oogsten naar onderwijs voor alle kinderen
Laventure Benad hoopt dat het irrigatiesysteem in de heuvels van Colora (centrum van Haïti) spoedig afgewerkt is. Laventure Benad heeft zeven kinderen maar daarvan kunnen er slechts vier naar school. Met een goed irrigatiesysteem zou hij tot drie keer per jaar kunnen oogsten in plaats van een keer. En dat levert hopelijk voldoende voedsel op voor zijn gezin en om te verkopen zodat er meer kinderen naar school kunnen.

“Wij willen graag aan onze toekomst werken”, zegt hij terwijl twee jonge mannen enkele rotsblokken in kleinere stukken hameren. Die zullen dienen om het irrigatiesysteem aan te leggen. Via een pijpleiding zal het water van de bergtop naar beneden geleid worden om ongeveer 60 are land te bevloeien waar 150 boeren voedsel verbouwen. Met de hulp van PROBINA, een door Oxfam gesteund project, zou dit irrigatiesysteem de boeren financieel onafhankelijk kunnen maken, aldus de boeren. Zo hopen er in drie jaar zo goed voor te staan dat ze hun eigen zaden en meststoffen kunnen aankopen.

Voor Markens Louidort, een 26-jarige student uit Liancourt in de Artibonite vallei, is goed onderwijs de sleutel voor een betere toekomst. Hij is gestart met een computeropleiding bij APPEL, een vereniging opgericht door ouders en leerkrachten van de plaatselijke school. Deze Oxfam-partner steunt postsecundaire beroepsopleidingen.

De lesgever Dieunel Prince legt een programma uit waarmee de studenten getuigschriften kunnen opmaken. Foto Ami Vitale/OxfamAmerica

“De technologie neemt voortdurend uitbreiding in de wereld”, zegt Louidort, “het is belangrijk dat we mee zijn met deze evolutie. In een land waar de werkloosheid tot 70% bedraagt, is het voor iemand als ik een kans om toch makkelijker een job te vinden.”

Drie dagen per week en vier uur per dag vind je hem achter een computer in het klaslokaal van APPEL. Deze computers werken op Oxfam-batterijen, die door een generator van het nabijgelegen radiostation opgeladen worden. Elke stoel is bezet. Dit is een van de succesrijkste klassen van APPEL. De lesgever Dieunel Prince legt een programma uit waarmee de studenten getuigschriften kunnen opmaken. Een van de grootste uitdagingen is volgens de leerkracht dat deze studenten nooit leerden typen en dat is wel een handicap wanneer je snel met een computer aan de slag wil.

De leemte in hun opleiding maakt meteen duidelijk dat Haïti de grootste moeite heeft om haar bevolking een goede basisopleiding aan te bieden. In ongeveer een vierde van de districten is er gewoon geen school en 38% van de Haïtianen ouder dan 15 is analfabeet. Op het platteland moet dus ook dringend werk gemaakt worden van onderwijs om de decentralisatie te laten slagen.

De burgemeester van Saint Michel in Artibonite, Michelle Lisette Casimir, is alvast overtuigd. Vele gezinnen in het gebied stuurden hun kinderen naar Port-au-Prince om voortgezet onderwijs te volgen en sommige zijn bij de aardbeving omgekomen. De burgemeester droomt ervan dat Saint Michel zijn eigen school voor beroepsopleiding zou hebben.

“We kunnen onmogelijk over de toekomst praten als we geen rekening houden met de jongeren en hun manier van leven”, zegt Casimir. “Onderwijs is volgens mij het allerbelangrijkste facet van ontwikkeling. Met goed onderwijs kunnen we de kinderen op het platteland houden.”

Stapje voor stapje werkt de Haïtiaanse bevolking op het platteland aan een beter leven voor zichzelf.