Tsunami

(22 augustus 2005)

Mijn blik ontwaart enkel resten van gebouwen die als door een zware mokerhamer zijn neergehaald. Het is een scne uit de Apocalyps, iets zoals de beelden van Hiroshima of Dresden na de bombardementen. Ik kan me niet voorstellen dat het nog erger zou kunnen zijn.

6 maanden later

Begin juni bezocht ik Banda Atjeh met de fotograaf Jim Holmes, die het rampgebied voor het laatst had gezien voordat de slachtoffers waren geborgen en het puin was geruimd. Zijn beschrijving was dus zeker pertinent. We bezochten het gebied om de activiteiten van Oxfam in het kader van de wederopbouw van nabij te bekijken. De eerste dag zijn we naar Alue Deah Baro gegaan waar de wederopbouw in volle gang is. De chauffeur stopte temidden van een compleet verwoest gebied, ik had niet meteen door dat we op onze bestemming waren aangekomen. Er waren geen kinderen, geen huizen, geen geiten of palmbomen die normaal bij een dorp in Atjeh horen. Alleen bergen afval, halfafgewerkte gebouwen en enkele mensen die een fundering legden.

Onze gids Siti deed wat moeite om mijn blik af te leiden van het puin in de achtergrond om mijn aandacht te vestigen op de plek waar het dorp eens was geweest. Er was een kippenren in opbouw. In een klein cafeetje waren drankjes en voedsel te koop. Het gemeenschapshuis was bijna afgewerkt. Mannen die tot aan hun borst in het water stonden, vingen vis met nieuwe netten. Ik kreeg te horen dat er binnenkort nieuwe boten zouden toekomen en dat Oxfam en een Indonesische hulporganisatie zouden samenwerken met dorpsbewoners om 140 nieuwe woningen te bouwen.

Jonge mangrovescheuten

Een jonge scheut van een palmboom kietelde mijn knie, dit was een van de 2.000 palmbomen die door de leden van de gemeenschap waren aangeplant. In de modderige kustzone waren ook 50.000 mangrovescheuten aangeplant - een toekomstige bescherming voor de kust, maar ook een natuurlijke habitat voor lokale fauna en eetbare vis en schelpdieren. Pak Jhon, het dorpshoofd, wees ons op nog een ander voordeel van de mangrove: ze zal de oceaan onttrekken aan het oog van de overlevenden van de tsunami. Na alle beelden en indrukken van die dag kon ik me voorstellen hoe dit gebied bezig was terug een levendig dorp te worden, gevuld met kinderen, mensen, huizen, geiten en palmbomen zoals een typisch dorp eruit ziet...

De wederopbouw

De noden in Atjeh zijn nog zeer groot omdat vele mensen in tenten wonen of slechts een voorlopig onderdak hebben. Door allerlei administratieve verwikkelingen die te maken hebben met de eigendomstitels van de terreinen heeft de wederopbouw vertraging opgelopen. De Indonesische regering moet dringend die problemen in verband met grond aanpakken, in overleg met de getroffen gemeenschappen.

Tijdens onze twee weken durende rondreis bezochten we het ene dorp na het andere; overal zagen we overlevenden die, met werktuigen en ander materiaal dat ze van de hulporganisaties gekregen hadden, bezig waren hun gemeenschap en hun bestaansmiddelen weer op te bouwen. Kleermakers zijn terug aan het naaien, vissers voeren weer hun vangsten aan, bakkers bakken opnieuw brood. Programma’s zoals Cash for Work’ (betaald werk) maakten het mogelijk om rijstvelden, wegen en bruggen terug aan te leggen.

Een wedergeboorte

Een inkomen en een activiteit zorgen voor een moeilijk meetbare wedergeboorte. Een vrouw uit het dorp zei me: voordat u ons hulp bood om terug aan het werk te gaan, voelden wij ons als een dier in een kooi. We zaten thuis, werkloos en het enige waar we konden aan denken was de tsunami.”

Met de groothoeklens kan een fotograaf de enorme omvang van de ramp vastleggen, maar de wedergeboorte zit in zovele kleine beelden. De wederopbouw verloopt via een veelheid van veranderingen, die elk op zich niets voorstellen in vergelijking met de grootte van de ramp. Toch dragen ze onvermoeibaar en ontegensprekelijk bij tot de wedergeboorte van Atjeh.

Door Elizabeth Stevens, Oxfam Amerika

Een arbeider in Alua Deah Baro sleept materiaal over de kustweg naar zijn dorp. Credit: Jim Holmes / Oxfam

Metselaars in dienst van Oxfam werken aan de funderingen van nieuwe woningen in Alue Deah Baro. Credit: Jim Holmes / Oxfam

Oxfam ondersteunt de gemeenschappen die in de kustzone mangrovescheuten aanplanten.

Elizabeth Stevens en Oxfam-medewerkers in Alue Deah Baro.