Wereldwijd partnerschap voor ontwikkeling

Hoewel deze crisis in de financile wereld begon, werd het al gauw een diepe economische crisis met enorme gevolgen voor de werkgelegenheid. In goede tijden vallen er bij wijze van spreken nog enkele kruimeltjes van de tafel voor de ontwikkelingslanden, nu worden zij echter als door een lawine meegesleept in de ellende van de rijke landen. Niet alleen de beloftes voor meer ontwikkelingsgeld en de inkomsten van migranten komen in gevaar, ook de werkgelegenheid is in duikvlucht.

Volgens cijfers van de Wereldbank zullen nog eens 53 miljoen mensen extra onder de armoedegrens vallen als gevolg van de dalende economische groei in ontwikkelingslanden. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) heeft het over 200 miljoen meer arbeiders die in extreme armoede zullen leven, als de trend zich dit jaar verder zet. Er is een groot gevaar dat alles wat bereikt is op het vlak van de Millenniumdoelstellingen in enkele jaren tijd teniet gedaan wordt.

Nood aan een stimulusplan
De ernst van deze crisis onderstreept de prangende noodzaak van een internationaal stimulusplan om de armste mensen te beschermen. Rijke landen zijn zowel verantwoordelijk voor de huidige economische crisis als voor de klimaatcrisis. Daarom moeten zij een gecordineerd stimuluspakket op tafel leggen dat voor industrielanden en voor ontwikkelingslanden geldt.

Hoewel een aantal snelle crisismaatregelen noodzakelijk zijn, vormt dit sleutelmoment op lange termijn ook een goede kans om het huidige economische systeem op een ernstige manier te hervormen. Decennia van deregulering en een blind geloof in marktmechanismen liggen aan de basis van het huidige economische model dat voor onaanvaardbare ongelijkheden heeft gezorgd en dat onze planeet bovendien tot aan de rand van een ecologische afgrond gebracht heeft.

Nu moeten we kiezen voor een fundamentele koerswijziging op basis van andere principes:
 we moeten weg van het marktfundamentalisme en overheden de kans geven hun markten te reguleren,
 we moeten de inkomsten uit arbeid centraal stellen in het economisch beleid en niet de inkomsten uit kapitaal,
 het verbeteren van het welzijn voor wie het meest uitgesloten wordt, moet aan de basis liggen van het ontwikkelingsbeleid,
 volatiliteit van prijzen en wisselkoersen en ook klimaatveranderingen moeten op alle niveaus bestreden worden, want ze hebben de huidige economische malaise mee veroorzaakt.
Deze principes moeten ook aan de basis liggen van een aantal ambitieuze acties, dat dringend moet ondernomen worden.

Zorg voor een bail-out van de armsten
Volgens berekeningen van Oxfam was de waarde van de bonussen die in de periode 2001-2007 toegekend werden op Wall Street en in de Londense financile sector gelijk aan de totale economische output van de 40 armste landen in diezelfde periode, namelijk 280 miljard dollar.

Vele rijke landen hebben als antwoord op de crisis stimulusplannen aangenomen om de nationale economie weer op gang te krijgen en hun bevolking te beschermen. Maar aangezien de armste landen zelf geen middelen ter beschikking hebben, moet de G20 een stimulusplan voor lage-inkomenslanden financieren dat overeenkomt met 3 tot 5% van het BNP van die lage-inkomenslanden (24 tot 41 miljard per jaar).

Daarnaast mogen de rijke landen van de G20 de officile ontwikkelingshulp niet terugschroeven en moeten zij hun verbintenis om 0,7% van hun BNP voor ontwikkelingshulp vrij te maken zo snel mogelijk nakomen. Ten slotte moet de G20 alle schuld van landen die dit nodig hebben kwijtschelden.

Pak de klimaatsverandering aan
Rijke landen van de G20 moeten een prioriteit maken van “groene” nationale relanceplannen, zodat ze kunnen overschakelen naar een koolstofarme economie, met een duurzame groei die voor bijkomende jobs en armoedereductie kan zorgen.

Deze nationale relanceplannen moeten consistent zijn met een reductie van ten minste 40% van de emissie van broeikasgassen vr 2020 in vergelijking met het niveau van 1990. De grootste vermindering van deze uitstoot moet op het eigen grondgebied gebeuren. Ten slotte moeten de G20-landen een aangepaste financiering voorzien zodat ontwikkelingslanden zich kunnen aanpassen.

Reguleer de financile economie en zorg voor stabiliteit
De G20 moet de strijd aangaan tegen belastingparadijzen via een internationaal systeem van automatische informatieuitwisseling tussen alle belastingautoriteiten.

De G20 moet zorgen dat bevoegde instellingen een systeem voorzien dat multinationale bedrijven verplicht voor elk land apart verslag uit te brengen over de internationale boekhoudingstandaarden zodat er meer transparantie komt over hun winsten en de belastingen die ze betalen in elk land waarin zij actief zijn.

Hervorm de internationale instellingen
De G20 zelf moet beter samenwerken met de Algemene Raad van de Verenigde Naties, het enige internationaal orgaan dat op een legitieme manier een rol van “global governance” kan spelen. Ook moet de G20 ervoor zorgen dat de Afrikaanse Unie vertegenwoordigd wordt in alle G20-onderhandelingen.

Het IMF en de Wereldbank moeten gedemocratiseerd worden, zodat een gelijkwaardige participatie mogelijk wordt van industrielanden, transitielanden en ontwikkelingslanden. Een nieuwe internationale reguleringsinstelling met “tanden” moet gecreerd worden zodat financile crisissen in de toekomst kunnen vermeden worden en de belangen van consumenten, arbeiders en het milieu kunnen beschermd worden.

Deze reguleringsinstelling moet anders zijn dan het Financile Stabiliteitsforum of Basel II, die noch representatief zijn, noch werkelijke daadkracht hebben. Deze nieuwe instelling moet niet alleen de banken reguleren, maar ook andere financile instrumenten, zoals bijvoorbeeld private equity en hefboomfondsen.

Myriam Gistelinck

Voor meer info:
 Myriam Gistelinck, onderzoekster Arbeidsrechten
tel. 02 501 67 — mgi(at)oxfamsol.be