Gezondheid

In het rapport “Investing for Life” publiceert Oxfam de resultaten van haar onderzoek bij de top-12 van de farmaceutische bedrijven. De organisatie bekeek hun prijsbeleid voor geneesmiddelen, hun verwezenlijkingen voor de ontwikkeling van nuttige geneesmiddelen voor armere landen en hun halsstarrigheid over de bescherming van de intellectuele eigendom.

Het lukt ze niet om iedereen toegang te geven tot geneesmiddelen. De sector wil geen echt beleid ontwikkelen, aldus Oxfam. De farmaceutische industrie is zodanig vergroeid met een patroon van gemakkelijk gewin dat hij geen nieuwe marktsegmenten of groeimarkten aanboordt en dus ter plaatse blijft trappelen.

Zakelijk kortzichtig en moreel onaanvaardbaar

Volgens een van de grote adviesbureaus zou een tanend vertrouwen bij de investeerders de sector al 1 triljoen dollars gekost hebben.

Jeremy Hobbs, algemeen directeur van Oxfam International stelt het als volgt: “De sector steekt zijn hoofd in het zand. Meer dan 85% van de verbruikers in de wereld worden onvoldoende bediend of hebben helemaal geen toegang tot zijn geneesmiddelen. De farmaceutische industrie moet erkennen dat zijn beleid inefficint is. Hij rekent hoge prijzen aan en verwerpt de competitie met generische geneesmiddelen. Hij ontwikkelt enkel geneesmiddelen voor de rijken die deze kunnen betalen en vecht voor ng strengere patentwetten. Dat alles zorgt voor heel wat morele verontwaardiging.”

“Investeerders stellen zich vragen over de resultaten van de sector. Zij weten dat de nieuwe groeimarkten de sleutel bieden voor de toekomstige groei, maar de farmaceutische bedrijven hebben slechts ad-hoc en zonder een echte strategie weten in te breken in deze nieuwe markten. Dit is niet goed voor de industrie en ook niet voor arme mensen die nog altijd af te rekenen krijgen met malaria, tuberculose, astma, kanker en hiv/aids, zonder over betaalbare geneesmiddelen te kunnen beschikken”, vervolgt Hobbs.

Het rapport onthult een aantal tekortkomingen van de farmaceutische industrie:
 er wordt geen systematisch en transparant prijsbeleid toegepast, waarbij de prijs voor levensnoodzakelijke geneesmiddelen afgestemd is op de betaalkracht van de mensen;
 er zijn schromelijke tekortkomingen in onderzoek en ontwikkeling voor ziekten die hoofdzakelijk arme mensen in ontwikkelingslanden treffen;
 er wordt halsstarrig vastgehouden aan de intellectuele eigendom. Daarbij worden arme landen voor de rechter gedaagd, om ze te doen stoppen met het gebruik van de voorziene wettelijke bescherming voor de volksgezondheid;
 om geneesmiddelen toegankelijk te maken voor arme mensen wordt gerekend op schenkingen, terwijl dat geen structurele oplossing is en soms zelfs contraproductief werkt.

Meer marge voor een ziekte die in de kijker loopt

Hoewel sommige bedrijven gedifferentieerde prijzen hanteren, gebeurt dit volgens Oxfam uiterst zelden en geldt het alleen voor aandoeningen die in de kijker lopen zoals hiv/aids. Hoe dan ook worden die speciale prijzen niet wereldwijd toegepast en vaak zijn ze nog te hoog voor de bevolking van ontwikkelingslanden. Oxfam zegt dat farmaceutische bedrijven hun prijzen voor ontwikkelingslanden dikwijls alleen aanpassen in functie van de publiciteit die de ziekte of het land in kwestie geniet.

Zo verkocht Abbott Laboratories in landen met een laag gemiddeld inkomen een anti-retroviraal middel, Kaletra, aan 2.200 dollar per patint per jaar. Bijvoorbeeld in Guatemala, waar een persoon gemiddeld 2.400 dollar per jaar verdient. Totdat Thailand besliste tegemoet te komen aan de noden van aidspatinten en de overheid besliste een verplichte vergunning uit te vaardigen om de prijs van Kaletra tot 1.000 dollar te beperken. Daarop beperkte Abbott de prijs van Kaletra wereldwijd tot 1.000 dollar per patint per jaar.

Ook in Thailand werd Plavix, een geneesmiddel voor cardiovasculaire aandoeningen, door het Franse bedrijf Sanofi-Aventis verkocht voor 60 keer de prijs van Emcure, het Indische generische geneesmiddel. In maart 2007 volgde het bedrijf de verplichte vergunning voor Emsure en voerde een prijsvermindering van 70% door.

Vernieuwende investeringen voor armen blijven uit

Het Oxfam-rapport “Investing for Life” zegt dat bedrijven nog altijd onvoldoende investeren in onderzoek en ontwikkeling van geneesmiddelen voor ziekten die vooral arme mensen in ontwikkelingslanden treffen. Tussen 1999 en 2004 waren slechts drie van de 163 geneesmiddelen die op de markt gebracht werden, bestemd voor een nieuwe aanpak van ziekten die ontwikkelingslanden treffen.

“Mensen die aan tuberculose lijden, waaraan jaarlijks bijna twee miljoen mensen sterven, hebben zes maanden behandeling nodig en het meest recente geneesmiddel hiervoor is 30 jaar oud”, zegt Helena Vines-Fiestas, auteur van dit rapport.

Over de aanpak van de sector in verband met intellectuele eigendomsrechten zegt Vines-Fiestas verder: “Een hoge bescherming van de intellectuele eigendom heeft geen nieuwe behandelingen opgeleverd voor ziekten waaraan arme mensen lijden. Desondanks blijft de farmaceutische sector beweren dat een hogere graad van bescherming van intellectuele eigendomsrechten niet in de weg staat van een betere toegang tot betaalbare geneesmiddelen voor arme mensen.” Deze visie is volgens Oxfam niet enkel enggeestig en fout, de bewijzen zijn bovendien onweerlegbaar: de competitie met generische producten is de efficintste en betrouwbaarste manier om de prijs van geneesmiddelen te doen dalen.

In de voorbije jaren hebben farmaceutische bedrijven rechtszaken uitgelokt en rechtstreekse druk uitgeoefend om hun patenten te beschermen tegen het gebruik van de wettelijke bescherming in Thailand, Brazili en India. “Dit zijn rechtszaken die rechtstreeks gericht zijn tegen arme mensen”, zegt Oxfam.

Voor de marktafscherming voor hun geneesmiddel Norvasc daagde de multinationale onderneming Pfizer de Filipijnse regering zelfs voor de rechter omdat deze de wettelijke bescherming van de volksgezondheid inriep.

“De industrie slaagt er niet in de nodige systematische veranderingen door te voeren om de markt in de ontwikkelingslanden beter te bedienen, noch om haar volle verantwoordelijkheid te nemen en geneesmiddelen wereldwijd ter beschikking te stellen. De publieke druk zal toenemen zolang bedrijven enkel gedeeltelijke toegevingen blijven doen, bijvoorbeeld voor ziekten die in de publieke belangstelling staan zoals hiv/aids en malaria”, zegt Vines-Fiestas.

Het rapport besluit dat de farmaceutische bedrijven de manier waarop zij tot hun prijsvorming komen moeten bijsturen. Ze moeten tevens hun investeringen voor onderzoek en ontwikkeling verhogen en dienen hun patentbeleid aan te passen om een beter antwoord te bieden op de markten die ze links laten liggen en hun geneesmiddelen beter toegankelijk te maken voor arme mensen. De bedrijven moeten zich met andere woorden aanpassen aan de realiteit in arme landen: 80 percent van de bevolking dreigt er onder de armoedegrens te belanden of te blijven indien zij dure geneesmiddelen nodig hebben in geval van een langdurige behandeling.

“De industrie heeft een zeer kortzichtige kijk op de zaak en ziet niet hoe groeimarkten een enorme winstgevende zaak kunnen zijn, omdat de kosten voor onderzoek, ontwikkeling en productie er lager zijn. Ze blijven blindelings dezelfde bedrijfsstrategien gebruiken in arme landen. Vandaag wordt 90% van de geneesmiddelen gebruikt door slechts 15% van de wereldbevolking. Als deze status quo behouden wordt, trekken zowel de farmaceutische bedrijven als de miljoenen zieke mensen aan ’t kortste eind”, besluit Jeremy Hobbs.

Voor meer informatie:

 Etienne De Belder, onderzoeker bij Oxfam-Solidariteit Tel. 02 501 67 56 — ede (at) oxfamsol.be
 Het volledige rapport Investing for Life

Investing for Life

Voetnoot : De volgende 12 bedrijven werden onderzocht en genterviewd voor dit rapport: Abbott, AstraZeneca, Bristol-Myers Squibb, GlaxoSmithKline, Eli Lilly, Johnson & Johnson, Merck, Novartis, Pfizer, Roche, Sanofi-Aventis en Wyeth.