Oost-Afrika

De herders trekken een plastic zak aan als regenjas of gebruiken deze om hun hoofd droog te houden. Vrachtwagens laveren door diepe modderpoelen en overal zijn de heuvels bedekt met een lichte begroeiing: het zijn de jonge scheuten van het lokale graangewas. Het schijnbaar lichtgevende groen wisselt af met velden van koren waarvan de halmen elke dag dikker worden en de stengels steeds hoger naar de hemel reiken.

Toch houden de bijna 1.100 gezinnen in de regio van Tigray hun hart vast. Zal de regen gestaag blijven vallen? Zal er voldoende water uit de lucht komen om de halmen te doen zwellen zodat de bevolking een rijke oogst kan binnenhalen? Haar bestaan hangt er immers grotendeels van af.

’s Nachts in mijn hotelkamer hoor ik de druppels op het zinken dak vallen, ik luister naar het water dat op de binnenplaats loopt en op de modderige wegen. Hier in het noorden van Ethiopië hebben de boeren met heel wat onzekerheid af te rekenen. Wat betekent het eigenlijk wanneer die onzekerheid zelfs levensbedreigend wordt, zoals in het zuiden van het land. In het gebied waar Ethiopië, Kenia en Somalië elkaar raken, heerst een extreme droogte die meer dan 13 miljoen mensen met de hongerdood bedreigt. De Verenigde Naties hebben verklaard dat zes departementen van Somalië al door hongersnood getroffen zijn. Sommige delen van Oost-Afrika hebben met de ergste droogte sinds 60 jaar af te rekenen.

De oogst verzekerd tegen slecht weer
In Tigray brengt iedere regenbui een sprankeltje hoop maar het weer blijft onzeker en dat is allesbehalve geruststellend. De meeste boeren hebben immers regen nodig om te kunnen oogsten. Vele gezinnen werden in het verleden zwaar getroffen door periodes van extreme droogte, nu hebben de boeren in het zuiden ermee af te rekenen. In Adi Ha en in een groeiend aantal dorpen van Tigray beschikken de boeren over een manier om beter met die droogteperiodes om te gaan: ze hebben een weerverzekering voor hun oogst afgesloten.

In 2007 lanceerde Oxfam Amerika samen met een aantal partners, waaronder de Hulporganisatie van Tigray en Swiss Re, een nieuw programma dat zelfs de armste boeren de kans geeft zich te verzekeren. In plaats van te betalen met geld kunnen deze boeren hun polis financieren met arbeidsuren want daar is hier geen tekort aan. Valt er te weinig regen wanneer hun teff (lokaal gewas), graan of haver die het meeste nodig hebben, dan ontvangen de boeren een uitkering: met dat cash geld kunnen ze hun verliezen dekken en de moeilijke periode doorkomen.

“Dit is een hele goede verzekering”, zegt Selas Samson Biru, die dit jaar 200 birr (bijna 9 euro) betaalde om een halve hectare teff te verzekeren. “De bescherming van ons basisvoedsel is een enorme geruststelling. Op die manier kunnen we onze bezittingen tijdens moeilijke jaren vrijwaren.”

Terwijl de lucht boven Adi Ha betrekt en donkere wolken zich boven ons hoofd verzamelen, sporen boeren op een nabijgelegen veld hun ossen aan om het ruwe terrein om te ploegen zodat zij nog snel kunnen aanplanten. De regen zit eraan te komen en toch is Biru nog ongerust. Ze verwacht dat haar maïs het wel zal redden, voor de teff-oogst blijft ze zich zorgen maken. Zal de regen wel op tijd komen?

Op een meter die het regenpeil aanduidt vlakbij de velden van Biru, is te lezen dat Ethiopië in juli amper 7 dagen regen gekregen heeft, met echte stortbuien op de 24ste waarbij er 50mm water viel en de velden even blank stonden. De zwaarste bui die voordien viel, gaf amper 30 mm regen.

Slecht nieuws over boeren in het zuiden
Te midden van de lichtgroen gekleurde heuvels is het moeilijk voor te stellen hoe ernstig de droogte in het zuiden wel is. Biru heeft geen internet of televisie en ze heeft ook nog niets gehoord over de crisis en de noden van de bevolking.

“Dat is helemaal geen goed nieuws”, zegt ze triest. “Hier zijn de mensen ook bang voor een nieuwe grote droogte.” En dan vraagt ze hoopvol: “Maar misschien hebben de boeren in het zuiden ook een verzekering? Dat is echt één van de belangrijkste zaken om zo snel mogelijk te realiseren.”

Er wordt effectief aan gewerkt. Via een nieuwe samenwerking van Oxfam Amerika met het Wereldvoedselprogramma en Swiss Re wordt deze specifieke verzekeringspolis ook in andere delen van Ethiopië geïntroduceerd. Tegelijk wordt een volledig pakket aan managementtechnieken en –middelen ter beschikking gesteld zoals sparen, leningen en het verminderen van risico’s bij rampen. Voor de gezinnen in het zuiden zal dat net iets te laat komen. Maar het kan toch een katalysator zijn om de internationale gemeenschap meer bewust te maken dat oplossingen voor de lange termijn van cruciaal belang zijn: met de verzekering tegen slecht weer hoeft de droogte niet langer een grote ramp te veroorzaken.
Opgeschreven door Oxfam-medewerker Coco McCabe

Meer info:
 Laurent Bourgeois, medewerker communicatie bij Oxfam-Solidariteit
02 501 67 82 — lbo (at) oxfamsol.be