STOP! Werknemers zijn geen gereedschap

Die internationale bedrijven bepalen ook voor een deel het gedrag van overheden in Noord en Zuid. Om buitenlandse bedrijven aan te trekken zijn deze immers bereid heel wat toegevingen te doen rond arbeidsvoorwaarden, sociale bescherming, belastingen, milieu, enz. Het concurrentieopbod tussen landen maakt dat voor bedrijven alle deuren openstaan om van de ene regio met lage arbeidskosten naar de andere te verhuizen en zo hun winsten te maximaliseren.

Flexibiliteit en onderaanneming, de nieuwe bijbel

De problematiek stelt zich wellicht het sterkst in Zuidoost-Azië. Landen als Thailand, Vietnam en zelfs Cambodja trekken vele buitenlandse investeerders aan. Achter de paradijselijke stranden en de schitterende investeringsvoorwaarden in de regio schuilt een enorme uitbuiting van werkers: lage lonen, geen sociale bescherming, flexibiliteit en steeds meer informele arbeid.

Van Thu Ha, activiste en Oxfam-medewerkster in Vietnam: “Vietnam al een tijdje de lieveling van buitenlandse investeerders omdat de overheid een “rode loperbeleid” voerde, met ondermeer economische zones waar belastingvoordelen gelden en de arbeidsregels flexibel zijn. De economie groeide en de armoede verminderde maar al bij al werden arbeiders daar niet beter van."

"Op papier is de Vietnamese arbeidswetgeving uitgebreid en progressief. Maar in de praktijk kan 40% van de arbeiders geen gebruik maken van hun recht op sociale bescherming. Omdat buitenlandse bedrijven en nationale bedrijven hun bijdragen aan de sociale zekerheid niet betalen.”

“Met de economische crisis zien we dat de vraag naar exportproducten daalt en dat heel wat arbeiders werkloos worden, zonder enige sociale uitkering te krijgen. Vooral de migrantenarbeiders werden getroffen: 20 tot 25 % van hen is moeten terugkeren naar hun plaats van herkomst, anderen zijn in de informele arbeid beland. Hun inkomen is sterk verminderd of volledig weggevallen en hun familie moet dus noodgedwongen besparen op voedsel, gezondheidszorg, onderwijs,… "

"De overheid is pas heel laat wakker geschoten en de maatregelen die ze neemt zijn onvoldoende. Vakbonden en andere sociale organisaties investeren o.a. in bewustmaking en vorming van de werkers rond hun rechten en de sociale wetgeving.”

Internationale solidariteit is het antwoord

Ook in België zien we dat arbeiders de prijs betalen voor een overdreven zorg om competitiviteit, efficiëntie en het behalen van winsten. Ze worden verplicht steeds flexibeler te werken, met een steeds hogere werkdruk, tijdelijke contracten en een verlies aan koopkracht. Het aandeel van de arbeidsinkomens in het totale nationale inkomen is de voorbije 20 jaar stelselmatig teruggelopen. In 1981 bedroeg het 69.7% van het BNI, in 2007 slechts 63.5%. Onderaanneming en uitbesteding: het zijn fenomenen die wij hier ook maar al te goed kennen.

Ortwin Magnus, Algemeen secretaris ABVV-Metaal: “Wij zagen de bui al hangen in het voorjaar van 2008. Vanaf september regende het ontslagen: jonge uitzendkrachten werden werkloos, daarna de tijdelijke arbeiders,… Onze leden vroegen slechts een ding: red zoveel mogelijk jobs."

"In de metaalsector zijn sinds november 2008 ongeveer 10.000 jobs verloren gegaan. Sommige bedrijven zetten mensen onder het mom van de crisis op straat maar eigenlijk was de herstructurering al langer gepland. Het ABVV heeft via sociaal overleg met de bedrijven jobs kunnen redden. We geven ook vorming en sociale begeleiding aan wie werkloos wordt…”

Onze eigen geschiedenis leert dat betere arbeidsvoorwaarden niet op een “natuurlijke” wijze ontstaan maar moeten worden afgedwongen. Ze zijn het resultaat van overleg en structurele samenwerking tussen sterke vakbonden en andere sociale organisaties, zowel nationaal als internationaal.

Met haar campagne “STOP! Werknemers zijn geen gereedschap” wil Oxfam-Solidariteit de rol van de overheid herwaarderen, naast haar capaciteit én plicht om waardig werk te bevorderen. Want hoewel de oorzaak van de crisis niet bij de arbeiders ligt, betalen zij wel de hoogste prijs,” zegt Myriam Gistelinck, beleidsmedewerkster bij Oxfam-Solidariteit.

“Wij willen de Belgische en de Europese overheden erop wijzen dat waardig werk een belangrijke hefboom van ontwikkeling is en dus vragen we dat zij hiervan een topprioriteit maken in hun beleid. Beleidsmakers dragen ook een verantwoordelijkheid voor het gedrag van multinationale ondernemingen in hun volledige productieketen in Zuid en Noord. In deze crisistijden lijkt het ons meer dan normaal dat overheden niet alleen aan banken, maar ook aan bedrijven regels opleggen die het welzijn van mensen centraal stellen.“

Onze politieke eisen die concreet op tafel liggen:

• Er moet een Belgische wet komen die bedrijven verplicht de arbeidsvoorwaarden bekend te maken en te controleren in alle schakels van de productieketen, zowel bij de moederbedrijven als bij de onderaannemers en toeleveranciers.

• Het bevorderen van waardig werk in Noord en Zuid moet een centrale plaats krijgen in alle onderhandelingen over Belgische en Europese investerings- en handelsakkoorden. In deze akkoorden moeten bepalingen opgenomen worden die multinationale bedrijven op een bindende manier verplichten rekening te houden met fundamentele arbeidsnormen

Voor meer info:
 Myriam Gistelinck, Beleidsmedewerkster Arbeidsrechten bij Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 78 — gsm: 0486 73 33 278 — mgi@oxfamsol.be
 Bert Dhondt, campagneverantwoordelijke
Tel. 02 501 67 67 — gsm: 0474 48 24 05 — bdh@oxfamsol.be

 Fototentoonstelling “Arbeiders onder druk” en Oxfam-foto’s: Tineke D’haese – tel. 02 501 67 23
 OxfamCahier “Werknemers onder druk”

WIST U DAT?

 Waardig inkomen: bijna 1 arbeider op 2 in de wereld verdient minder dan 1.5 euro per dag en meer dan 550 miljoen mensen krijgen niet meer dan 0.75 euro. In België leeft een werknemer op twintig onder de armoedegrens.
 Vakbonden: in vier landen op tien wordt de vakbondsvrijheid ernstig bedreigd. In 2007 werden 91 vakbondsleiders vermoord en 73 gevangen genomen.
 Gelijkheid: vrouwen vormen de meerderheid in de informele economie. Deze is niet gereguleerd en biedt dus geen veiligheid of sociale bescherming. Bovendien blijft de inkomensongelijkheid tussen mannen en vrouwen overal ter wereld bestaan. In de EU, waar die ongelijkheid het kleinst is, verdienen vrouwen nog altijd 17.4% minder dan mannen.
 Sociale bescherming: slechts 20 % van de werknemers geniet van een goede sociale bescherming en meer dan 50% heeft er helemaal geen.
 Crisis: tussen 2007 en 2009 zullen er 200 miljoen werkende armen bijkomen, waarvan 140 miljoen in Azië alleen.

Bronnen: ILO, International Confederation of Free Trade Unions, Eurostat

 De Belgische Waardig Werk-campagne, gevoerd door de koepelorganisatie van de Vlaamse Noordzuid-beweging 11.11.11 en van CNCD-11.11.11, sluit aan bij de internationale campagne “Decent Work, Decent Life” (gelanceerd in Naïrobi in 2007). Ze laat het publiek kennismaken met het concept waardig werk. De ngo’s, sociale organisaties en vakbonden willen politici en andere beleidsmakers ervan overtuigen dat waardig werk een centrale plaats moet krijgen in het nationale, regionale en internationale ontwikkelingsbeleid. www.waardigwerk.be