Wereldwijd

Algemeen wordt aangenomen dat China en Vietnam de meest aantrekkelijke productielanden zijn. Zelfs landen als Cambodja of Sri Lanka vrezen dat een deel van hun met buitenlands kapitaal betaalde sector zal wegtrekken naar die goedkopere productieoorden. Ook al is dit niet meteen het geval, voor vele werkgevers is het een goed argument om nog strengere arbeidsvoorwaarden op te leggen, de arbeidsdruk op te voeren, of inderdaad meteen de fabriek te sluiten.

Verdere flexibilisering krijgt de absolute prioriteit, ook al staat de arbeidswetgeving in de weg. Met een mogelijke delokalisatie naar China als stok achter de deur, proberen bedrijfsleiders de vakbonden die protesteren het zwijgen op te leggen. Intimidatie is schering en inslag. Ook probeert men arbeidsters op tijdelijke contracten te zetten; dat maakt ze uitermate kwetsbaar. Als dit niet lukt, maken meer en meer werkgevers gebruik van een nieuwe tactiek: het criminaliseren van vakbondsmilitanten.

Vakbonden onder druk
Dit overkomt ook CCAWDU, de federatie van onafhankelijke textielvakbonden in Cambodja, sinds een aantal jaar partner van Oxfam-Solidariteit. Werkgevers zetten arbeiders en vakbondsleiders onder druk, waarbij ze stellen dat de veranderingen nodig zijn om competitief te blijven. Dit draait vaak uit op vakbondsacties. Vervolgens wordt een gerechtelijke klacht ingediend tegen de vakbond, met de bedoeling de activisten bang te maken.

In 2004 werden elf klachten genoteerd. In het geval van Sok Vy, vakbondsleider in de fabriek Fortune Factory, leidde de klacht tot een voorwaardelijke veroordeling van 14 maanden celstraf met vijf jaar proeftijd. Hoewel de aanklachten niet konden bewezen worden (het gaat duidelijk om een poging deze leider buitenspel te zetten), stelt het geval een gevaarlijk precedent voor het fnuiken van het recht op vereniging. Een recht dat trouwens gegarandeerd zou moeten zijn door de arbeidswetgeving.

Massale ontslagen zonder compensatie
Een ander bedrijf, Sam Han uit Korea, heeft na een periode van onzekerheid beslist de deuren van zijn Cambodjaanse fabriek te sluiten, en alle arbeiders op straat te zetten zonder enige vorm van compensatie, ook al schrijft de wet dit voor. Op 7 maart 2004 leidde dit tot een vreedzame betoging van 250 arbeiders voor de fabriekspoorten. Het enige antwoord kwam van een zestig man sterke politiemacht, uitgerust met helmen, wapenstokken en traangas. Twee arbeiders werden zwaar toegetakeld, maar de ontslagen arbeiders hebben geen geld om een dokter te betalen.

Volgens C.CAWDU vielen de laatste maand al 40 gewonden ten gevolge van zware repressie van vakbondsactiviteiten. Recent besloot het Chinese fabriek Flying Dragon III alle 2000 werknemers te ontslaan en opnieuw te engageren in een tijdelijk contract voor drie maanden. In n klap verloren ze hun vakantie, hun bonussen en hun werkzekerheid. Aansluiten bij een vakbond zou hun kansen op een nieuw contract verkleinen. C.CAWDU bracht het geval voor de ’Arbitration Council’ en deze heeft de beslissing veroordeeld. Maar niets staat het bedrijf in de weg om slechts een een deel van de arbeiders op tijdelijk contract te zetten.

Aanlokken van investeerders
Ondertussen gaat de Cambodjaanse overheid er prat op investeerders aan te trekken met ’een ethisch verantwoorde manier van produceren’ met respect voor de arbeidsrechten. Zo wil het een niche creren en de bedrijven in het land te houden. Waarom dan een brutale politierepressie? Waarom dan het recht op vrijheid van vereniging, het fundamentele principe voor het onafhankelijk controleren van de productiewijze, in de kiem smoren? Welke prijs zullen de arbeiders uiteindelijk betalen voor de weg die de overheid blijkbaar wenst te gaan?

Dat die prijs hoog dreigt te worden werd onlangs nog maar eens bewezen door de mislukte onderhandelingen voor een verhoging van het minimumloon. Dat was niet meer gebeurd sinds 2001. het maximum dat de werkgevers aan het huidige loon van 45 dollar willen toevoegen is 5 dollar, terwijl het bestaansminimim geschat wordt op 85 dollar per maand. De 5 dollar is niet eens voldoende om de inflatie sinds 2001 te dekken.

C.CAWDU bereidt zich voor op moeilijke tijden. Niet alleen door in de bres te springen voor zij die de gevolgen van het aflopen van het Multivezelakkoord aan den lijve ondervinden, maar vooral door het aanreiken van geloofwaardige alternatieve beleidslijnen. Iets waarvoor ze zeker op de steun van Oxfam kunnen rekenen.