Wereldwijd

 Dit is het vijfde jaar op rij dat Oxfam een onderzoek voerde naar de veiligheid in Noord- en Zuid-Kivu en in de Province Orientale van Congo. Voor het eerst werden ook de gebieden die door het LRA gecontroleerd worden, in het onderzoek opgenomen. De resultaten leest u in het rapport: "We are entirely exploitable. The lack of protection for civilians in eastern DRC"

 In de regio Haut-Uélé bij de grens met Soedan voelt 62% van de ondervraagde bevolking zich minder veilig dan een jaar geleden, volgens 28% wordt hun veiligheid nog steeds even sterk bedreigd en slechts 10% schat hun situatie nu iets veiliger in.

Bij de ondervraagde gemeenschappen overheerst een erg grim beeld van armoede en geweld. Een grote groep mannen, vrouwen en kinderen voelen zich in de steek gelaten door de Congolese overheid en de VN-vredesmacht. In zeven van de negen onderzochte dorpen zouden de VN-troepen veel te weinig patrouilleren op de belangrijkste plaatsen zoals de velden en de wegen die naar de markt leiden.

Een constante dreiging
De drie oostelijke provincies Noord- en Zuid-Kivu en de Province Orientale beslaan samen een gebied groter dan Frankrijk. De aanwezigheid van gewapende groepen, van het Congolese leger en van de internationale vredesmacht laat haar sporen na bij de bevolking.

De 3,3 miljoen mensen in de Haut- en Bas-Uélé van de Province Orientale, waar de LRA operationeel is sinds 2008, behoren tot de meest geïsoleerde gemeenschappen van het land. Ondanks eerdere militaire operaties en meer internationale aandacht behoudt het LRA voldoende capaciteit in dit gebied om zich te wreken op burgers. Kleine groepen van hongerige strijders richten zich regelmatig tot de vergeten bevolking. De gebrekkige basisvoorzieningen, een weinig efficiënt leger of politieapparaat en de afwezigheid van een vredesmacht leiden tot een hopeloze situatie.

Eén van de ondervraagden in Haut-Uélé zei: “Onze toekomst ziet er zeer somber uit. We zijn de hele tijd doodsbang. Het LRA blijft mensen vermoorden en onze huizen platbranden. We hebben een gezin onderdak geboden dat weggevlucht was uit Doruma; het LRA had er dag en nacht mensen ontvoerd. We zijn niet veilig in ons eigen huis.”

Ook in de Kivu’s blijven seksueel geweld, marteling, mishandeling en ontvoeringen een dagelijkse realiteit. Burgers raken verstrikt in het geweld tussen verschillende gewapende groepen. Uiteenvallende gewapende groepen stelen voedsel en kleding, vaak om te overleven.

Nationale overheid en leger gaan niet vrij uit

De ondervraagde bevolking vertelde Oxfam dat de soldaten van het Congolese leger (de FARDC) beter moeten worden uitgerust om de LRA doeltreffend te kunnen bestrijden. De salarissen van de troepen moeten geregeld betaald worden, zodat de arme lokale bevolking de financiële lasten niet hoeft te dragen.

Een 100km lange weg in Haut-Uélé telde bijvoorbeeld niet minder dan 25 wegversperringen waar het FARDC telkens minstens 200 Congolese frank eist (0,22 dollar) alvorens de doorgang te verlenen. Dat terwijl de meerderheid van de Congolezen met minder dan 1,25 dollar per dag moet zien te overleven.

Dankzij haar betrokkenheid met de gemeenschap ervaart de bevolking in Masisi (Noord-Kivu) MONUSCO als een positieve factor voor hun veiligheid. De regelmatige patrouilles van de vredesmacht zouden een afschrikeffect hebben op de FARDC. Andere ondervraagde gemeenschappen gaven echter aan zich niet bewust te zijn van de aanwezigheid van MONUSCO en vonden dat deze uitgebreid moet worden.

Vrede en veiligheid, voorwaarden voor ontwikkeling
Het onderzoek toont aan dat alle gemeenschappen als gevolg van het geweld hun bewegingsruimte beperken. De mogelijkheid om in hun eigen levensonderhoud te voorzien neemt ook af. Kinderprostitutie, diefstal, dwangarbeid en ‘popular justice’ zijn hiervan de kwalijke gevolgen.

Oxfam Solidariteit werkt in Noord- en Zuid-Kivu met lokale gemeenschappen en steunt de (her-)opbouw van een duurzame voedselzekerheid. Maar de onveiligheid in de regio tast al te vaak de doeltreffendheid van onze projecten aan. Deze enquête legt de vinger op een pijnlijke, zeer oude wonde: vrede en veiligheid blijven de noodzakelijke voorwaarden voor duurzame ontwikkeling en een menswaardig bestaan.

Oxfam doet de volgende aanbevelingen:
1. Bij de door de overheid geplande hervorming van het leger moet de nationale en internationale steun vooral prioriteit geven aan veranderingen die de veiligheid van de bevolking op korte termijn verbeteren zoals de betaling van de salarissen.

2. Internationale donoren moeten infrastructuurprojecten steunen om de bevolking minder kwetsbaar te maken, zoals de uitbreiding van het mobiel telefoonnet en de aanleg van wegen.

3. De aanwezigheid van VN-vredestroepen in LRA-gebied moet herzien worden en aanzienlijk uitgebreid. MONUSCO moet haar communicatie met de lokale bevolking over haar behoefte aan bescherming verder uitbouwen.

Voor meer informatie:
 Liesbeth Goossens, verantwoordelijke Humanitaire lobby bij Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 42 — lgo (at) oxfamsol.be
 Het rapport met de volledige resultaten van dit onderzoek ‘We are entirely exploitable’ The lack of protection for civilians in eastern DRC’.

Onderzoek naar het veiligheidsgevoel in Oost-Congo
Oxfam voerde haar onderzoek, samen met 15 lokale partnerorganisaties, in april en mei 2011 uit. Ze interviewde 1.705 mensen uit 45 gemeenschappen in de drie oostelijke provincies van de Democratische Republiek Congo: de Province Orientale, Noord-Kivu en Zuid-Kivu.