Vrede en veiligheid

De CAC is een coalitie van 64 humanitaire organisaties en mensenrechtengroepen die in juli 2008 werd opgericht om binnen het vredesproces voor Oost-Congo de aandacht te focussen op de bescherming van de burgerbevolking.

Ondertekenen van akkoord komt met verplichtingen

Uit het eerste rapport van de Congo Advocacy Coalition blijkt dat sinds de ondertekening van het Goma vredesakkoord op 23 januari 2008 minstens 150.000 mensen hun woning hebben moeten ontvluchten omwille van de aanhoudende gevechten. In de 180 dagen tussen januari en juli registreerden vertegenwoordigers van de VN minstens 200 inbreuken op het staakt-het-vuren.
De nieuwe vluchtelingen sluiten zich aan bij de miljoen mensen die door vroegere golven van geweld in Noord- en Zuid-Kivu op de vlucht gedreven werden. Nooit eerder moesten zoveel mensen op de vlucht slaan uit de gevaarlijkste gebieden van Rutshuru en Masisi in Noord-Kivu.

“Het vredesakkoord heeft de wapens niet doen kunnen zwijgen”, zei Juliette Prodhan, verantwoordelijke voor Oxfam Groot-Brittanni in de DRC. “De mensen in Oost-Congo worden nog altijd bedreigd door geweld en moeten rennen voor hun leven. De ondertekenaars van het vredesakkoord moeten dringend veel grotere inspanningen doen om hun verplichtingen voor de bescherming van de bevolking na te komen.”

Vooral vrouwen en jonge meisjes zijn het mikpunt van het aanhoudende geweld. In de provincie Noord-Kivu alleen werden in juni 2008 zo’n 2.200 gevalllen van verkrachting geregistreerd en dat is slechts een beperkt gedeelte van het totale aantal. Er zijn op z’n minst ook 200 dodelijke slachtoffers te betreuren onder de burgerbevolking.

Boodschap aan de ondertekenaars kan niet duidelijker

De Congo Advocacy Coalition richt zich tot alle betrokkenen bij het vredesproces, tot internationale donoren en internationale tussenpersonen van de Verenigde Staten, de Europese Unie, de Afrikaanse Unie en de Verenigde Naties die het akkoord hielpen tot stand komen. “Verdubbel uw inspanningen om de ondertekenaars aan hun beloften te houden”.

Heel concreet vraagt de Coalitie:
 wijs de gewapende groepen en de Congolese overheid publiekelijk op hun plicht om na te komen wat ze in het Goma-Akkoord zijn overeengekomen en hebben beloofd. En geef ze de duidelijke boodschap mee dat ze voor mishandeling van de bevolking zullen veroordeeld worden en dat de verantwoordelijken zullen gestraft worden;
 stel voor Oost-Congo een speciale mensenrechtenadviseur aan om te garanderen dat de mensenrechten, waaronder de bescherming tegen seksueel geweld en het inlijven van kindsoldaten, een centrale rol zullen spelen in de vredesbesprekingen;
 ondersteun bemiddelingsinspanningen met financile middelen voor programma’s die de vrede kunnen verstevigen en de bescherming van de bevolking kunnen verzekeren, via ontwapening, demobilisatie en herinschakeling zodat de strijdkrachten duurzame alternatieven vinden voor het geweld. Maar ondersteun ook programma’s waarbij de wortels van dit conflict kunnen aangepakt worden, met aandacht voor verzoening en oplossingen voor problemen rond de toegang tot grond.

Bevolking verliest uitzicht op beter leven

In Noord-Kivu vonden heel wat vluchtelingen onderdak bij gastgezinnen, waar ze wat voedsel en steun vonden. Anderen hebben een veilig onderkomen gezocht in vluchtelingenkampen. In sommige gebieden is de ondervoeding bij de bevolking sterk toegenomen, tot 17% in bepaalde plaatsen, en er is sprake van een echte noodsituatie.

Na de ondertekening van het vredesakkoord hebben humanitaire organisaties hun programma’s verder proberen uit te bouwen, maar de toenemende aanvallen van gewapende groepen en naamloze bandieten maakte dat vrijwel onmogelijk. Sinds januari werden al zeker 36 aanvallen geregistreerd, waarbij hulpverleners onderweg naar de noodlijdende bevolking in gewapende hinderlagen terechtkwamen. De voorbije weken werd de hulpverlening aan meer dan 180.000 mensen ernstig verstoord door aanvallen op hulpverleners op de hoofdweg naar Masisi.

Er werden 10.000 vredessoldaten van de VN ingezet in Noord- en Zuid-Kivu om de strijdende partijen uit elkaar te houden, maar ze zijn onderbemand in dit grote gebied en konden de aanvallen niet doen ophouden. Burgers op zoek naar veiligheid vestigden zich daarom vlakbij de VN-basis in een tijdelijk onderkomen.

“De leiders van de Congolese regering en de gewapende groepen kwamen bijeen in Goma en verklaarden dat zij zouden zorgen voor vrede, maar ze zijn blijven verder vechten. We verliezen alle hoop op vrede en geloven er niet meer in dat we nog terug naar huis kunnen”, zo vertelde een oudere vluchteling aan een lid van de Coalitie.

Vredesprogramma in Oost-Congo

Het Goma-Akkoord dat door 22 gewapende groepen en de Congolese overheid getekend werd, was een vervolg van een overeenkomst die de regeringen van Congo en Rwanda in november 2007 maakten, het zgn. “Nairobi Communiqu”. In dit akkoord werd ook het probleem aangepakt van de Democratische Rwandese Bevrijdingstroepen (FDLR), een gewapende groep met basis in Oost-Congo. Volgens artikel III van het Goma-Akkoord (“Acte d’Engagement”) bonden alle ondertekenaars zich ertoe het internationaal humanitair recht en de Mensenrechtenwet te respecteren, met inbegrip van het stopzetten van alle gewelddaden en mishandelingen van de bevolking.

Beide akkoorden vormen samen met de aanbevelingen van de Conferentie over Vrede, Veiligheid en Ontwikkeling, die de regering begin 2008 organiseerde, de basis van het vredesprogramma voor Oost-Congo dat de regering opstelde, het zgn. Amaniprogramma.

Maar volgens Anneke Van Woudenberg, een ervaren Afrika-onderzoekster bij Human Rights Watch, heeft het Amaniprogramma tot nu toe nog geen verbetering gebracht voor de inwoners van Oost-Congo. “De internationale gemeenschap zou samen met de Congolese overheid maximale inspanningen moeten leveren om dit vredesprogramma in realiteit om te zetten. Het mag niet blijven bij enkele mooie ideen. Dus er moet gezorgd worden voor voldoende financile middelen zodat de meest noodlijdenden effectief kunnen bereikt worden.

Meer info:
 Eerste rapport van de Congo Advocacy Coalition
 Persbericht van Human Rights Watch, 21 juli “DR Congo Peace Accord Fails tot End Killing of Civilians”

Perscontacten:
 In Kinshasa: Juliette Prodhan (Engels), Oxfam: tel. +243 81 700 7135
 In Goma: Kubuya Muhangi (Frans, Swahili), voor CRONGD: tel. +243 99 861 0651

De Congo Advocacy Coalition:
bestaat uit lokale en internationale ngo’s. Ze werd opgericht om de bescherming van de burgers en het respect van de mensenrechten in Oost-Congo centraal te stellen in het Oost-Congolese vresdesproces. De coalitie pleit ervoor dat de betrokkenen bij het Goma-Akkoord, het Nairobi Communiqu en het Amaniprogramma van de Congolese overheid hun verplichtingen nakomen, de mensenrechten respecteren en de bescherming van de bevolking garanderen.

De Coalitie zal over deze beloften geregeld een stand van zaken bekend maken. De volgende organisaties maken deel uit van deze Coalitie:
 ActionAid, ENOUGH, Human Rights Watch, International Rescue Committee (IRC), Mercy Corps, Norwegian Refugee Council (NRC), Oxfam, Conseil Rgional des Organisations Non Gouvernementales de Dveloppement (CRONGD) - North Kivu, Promotion et Appui aux Initiatives Fminines (PAIF) – North Kivu, Initiative Congolaise pour la Justice et la Paix (ICJP) – South Kivu, and Association des Femmes Juristes du Congo (AFEJUCO) – South Kivu.

Andere ondertekenaars:
 Internationale ngo’s: Amnesty International, Beati I Costruttori di Pace (Blessed are the Peacemakers), Global Witness, International Alert, La Benevolencija, Premier Urgence, Refugees International, Save the Children – UK, Scottish Catholic International Aid Fund (SCIAF), Trocaire, War Child Holland, World Vision
 Congolese ngo’s: Action de Promotion et d’Assistance pour l’Amlioration du Niveau des Vies des Populations (APANIVIP), Action Paysanne pour la Reconstruction et le Dveloppement Communautaire (APREDECI), Action pour la Promotion et la Protection de l’Enfant et de la Femme (APPEF)/Nord Kivu, Action pour les Personnes Dshrites et victimes des exactions (APDEV), Action Sociale et Conseil pour le Dveloppement et la Paix (ASCODEPA), Action Sociale pour la Paix et le Dveloppement (ASPD), Alfa Ujuvi, Association Africaine de Dfense des Droits de l’Homme (ASADHO)/Sud-Kivu, Association des Jeunes pour la Dfense des Droits de l’Enfant et la Lutte contre la Racisme et la Haine (AJERH), Association des Volontaires du Congo (ASVOCO), Association pour le Dveloppement des Initiatives Paysannes (ASSODIP), Blessed Aid, Campagne Pour la Paix (CPP)/RDCongo, Centre d’Appui pour le Dveloppement Rural Communautaire (CADERCO), Centre de Recherche sur l’Environnement, la Dmocratie et les Droits de l’Homme (CREDDHO), Centre d’Etudes et de Recherche en Education de Base pour le Dveloppement Intgr (CEREBA), Centre pour la Paix et les Droits de l’Homme - Peace and Human Rights Center (CPDH-PHRC), Change Agents Peace Program (CAPP), Children’s Voice, Coalition to Stop the Use of Child Soldiers (Coalition Pour Mettre Fin a L’utilisation d’Enfants Soldats)/RDC, Collectif des Associations des Femmes Pour le Dveloppement (CAFED)/Nord-Kivu, Comit d’Appui au Dveloppement Rural Endogne (CADRE), Construisons la Paix et le Dveloppement (COPADI), Dynamique des Femmes Juristes, Encadrement des Femmes Indignes et des Mnages Vulnrables (EFIM), Groupement Fminin Nyamulisa, Groupes des voix de sans voix (GSV)/ Uvira, Heritiers de la Justice, Ministre de l’Eglise du Christ au Congo pour le Rfugies et les Urgences (ECC MERU)/ Sud Kivu, Promotion de la Dmocratie et Protection des Droits Humains (PDH), Reseau des Associations Intgres dans les Droits Humains (Reseau AI/DH), Reseau d’Initiatives Locales pour le Dveloppement Durable (REID), Rseau Femme et Dveloppement (REFED)/Nord-Kivu, Rseau Provincial des ONGs de Droits de l’Homme (REPRODHOC)/Nord-Kivu, Solidarit Fminine pour la Paix et le Dveloppement Intgral (SOFEPADI)/Nord-Kivu, Solidarit pour la Promotion sociale et la Paix (SOPROP), Synergie des Femmes pour les Victimes des Violences Sexuelles, Union des Eglises Indpendantes du Congo au Sud-Kivu (UEIC), Villages Cobaye (VICO)