Wereldwijd

Artikel uit Globo Magazine nr. 28, "Een klimaat van onrechtvaardigheid", december 2009.

De programma’s voor risicobeheer (Distaster Risk Reduction of DRR) vormen tegenwoordig een essentieel onderdeel van humanitaire operaties.

In de Globo van september 2009 (Humanitaire crisis: en wat met het recht?) stelden wij u deze benadering voor die erop gericht is de infrastructuur, de woningen en de velden te herstellen terwijl ook werk gemaakt wordt van een betere bescherming tegen toekomstige rampen. DRR legt steeds de link tussen humanitaire actie en ontwikkeling.

Een enorme uitdaging

Sommige regio’s en landen in de wereld worden ernstig bedreigd door natuurrampen. Dit geldt bijvoorbeeld voor Cuba of meer bepaald het oosten van het eiland.

“De formule ‘risico = bedreiging x kwetsbaarheid’ maakt meteen duidelijk waarom de Cubaanse overheid deze zones bij uitstek geschikt vindt voor een DRR-aanpak”, zegt Marc Ingelbrecht, vertegenwoordiger van Oxfam-Solidariteit in Cuba. “Er zijn verschillende bedreigingen zoals orkanen, droogtes, aardbevingen, overstromingen, aardverschuivingen en andere door de mens veroorzaakte gevaren. Deze gebieden zijn ook minder ontwikkeld waardoor de kwetsbaarheid nog groter wordt.”

“De klimaatverandering kan de toestand enkel verergeren. De DRR-programma’s worden daarom van levensbelang, zowel op nationaal als op provinciaal en gemeentelijk vlak. De klimaatverandering vormt een ernstige bedreiging voor Cuba, te meer omdat een groot gedeelte van de bevolking vlakbij de kust of in de omgeving van rivieren woont.”

We weten vandaag al dat de klimaatverandering zal leiden tot nog zwaardere tropische stormen dan diegene die we tot nu toe te verduren kregen. Maar tegelijk zullen we ook langere periodes van droogte kennen wat dan weer een verwoestend effect zal hebben op de landbouw. De risico’s voor epidemies zullen eveneens toenemen, net zoals het gevaar voor plantenziekten en besmettelijke ziekten bij dieren.

“Voor de Cubaanse boeren vormt de klimaatverandering een gigantische uitdaging”, vervolgt Marc Ingelbrecht. “Om de voedselzekerheid ook in de toekomst te kunnen garanderen, zullen zij zich op een duurzame manier moeten aanpassen.”

Vechten op vele fronten tegelijk

Oxfam-Solidariteit steunt al jaren DRRprojecten in Cuba. In het kader van een eerste project, dat samen met de Defensa Civil werd gerealiseerd, werden 17 centra voor rampenbeheer opgericht (15 gemeentelijke en 2 provinciale). Elk centrum onderzocht de kwetsbaarheid van zijn actieterrein om vervolgens maatregelen te nemen voor een betere preventie, voor de voorbereiding op en het beantwoorden van rampen. Eens er zich een ramp aankondigt, doet het centrum dienst als coördinatiepunt voor alle acties en voor de communicatie.

“Omdat de informatie in de crisiscentra gecentraliseerd wordt, konden wij bij de passage van orkaan Ike in september 2008 snel reageren en de gepaste maatregelen treffen”, vertelt de burgemeester van Moa, een klein stadje in de provincie Holguin. “Moa had nooit eerder een orkaan van zulke omvang gezien, maar toch viel er gelukkig geen enkel dodelijk slachtoffer.” De crisiscentra moeten ook de meest kwetsbare zones in kaart brengen: op die manier zijn nieuwe gebouwen in de toekomst beter gewapend tegen mogelijke bedreigingen.

Oxfam ondersteunt een project voor wederopbouw in Manati (provincie Las Tunas) dat een goede illustratie is van deze aanpak. Tussen maart en september 2009 werden 503 daken opnieuw gebouwd volgens technieken en met materialen die extra weerstand bieden tegen zware rukwinden.

Op het vlak van de landbouw ondersteunt Oxfam-Solidariteit al sinds vele jaren een vereniging van familiale landbouwers, ANAP (Asociación Nacional de Agricultores Pequeños). Deze nationale landbouwcoöperatieve past de principes van DRR toe in haar programma’s.

In het kader van haar eerste programma (2002-2007), gericht op de promotie van de agro-ecologie, werden duurzame landbouwtechnieken ontwikkeld en uitgewisseld met de boeren in Haïti en de Dominicaanse Republiek.

De tweede fase van dit programma (2007-2012) integreert de wens van de Cubaanse overheid tot het uitbouwen van een gedecentraliseerde landbouw zodat elke gemeente voor haar eigen voedselproductie kan zorgen. In de provincie Guamá loopt momenteel een pilootproject. Omdat in deze zone zowel droogtes als vernietigende cyclonen voorkomen, werd een gemakkelijk te transporteren irrigatiesysteem ontwikkeld dat tegen beide bedreigingen opgewassen is.

In gebieden als Cuba is de impact van de klimaatopwarming duidelijk, zowel op de veiligheid als op de voeding en de woningen. Daarom is een koppeling van duurzame ontwikkeling met aanpassingen aan de klimaatverandering levensnoodzakelijk.

Julie Fueyo Fernandez