Voedselsoevereiniteit

Duurzame landbouw kan de wereld voeden zonder een aanslag te plegen op de draagkracht van de aarde. Daarom bundelen we vanuit de Noord-Zuidbeweging en de milieuorganisaties onze krachten en voeren we twee jaar lang een gezamenlijke campagne voor een duurzame landbouw en voor het recht op voedsel.

Trop is teveel

Van de ruim 850 miljoen mensen die wereldwijd honger lijden, is de overgrote meerderheid boer. En dat terwijl ze juist voedsel produceren. De boeren bevinden zich vaak in deze paradoxale situatie door een moeilijke toegang tot vruchtbare gronden, water, kredieten en zaden. Nationale overheden hebben maar al te vaak andere prioriteiten. Bovendien kunnen de kleine boeren in het Zuiden niet opboksen tegen de vloedgolf van goedkope, ingevoerde producten op hun plaatselijke markten. Zo komen ze massaal in het doodlopend straatje van honger en armoede terecht.

Terwijl voedsel toch een mensenrecht is. Iedereen heeft recht op een goede en gezonde voeding. Al te veel mensen blijven van dit basisrecht verstoken. En het wordt er niet beter op door alles maar aan de vrije markt over te laten.

Ook het milieu is er de dupe van. De grootschalige en nog steeds toenemende industrialisering van de landbouw weegt zwaar op het eeuwenoude evenwicht tussen mens en milieu. De natuur krijgt hiervan de vervuilde rekening voorgeschoteld. Dit kan zo niet langer!

De kleine ontregelende boon

Wat heeft een kleine sojaboon uit Brazili te maken met het lot van de boeren in Afrika? Niets, op het eerste zicht. Of toch wel? Het voorbeeld van de sojaproductie legt de verbanden bloot tussen industrile grootschalige landbouw, het vernietigen van ’s werelds natuurrijkdommen en internationale handelsmechanismen. Bovendien maakt het de noodzaak duidelijk van duurzame landbouw.

Europa voert soja in uit Brazili en Argentini voor de aanmaak van veevoeder voor de intensieve veeteelt. In Zuid-Amerika veroorzaakt de grootschalige sojaproductie niet alleen een ecologische ramp, omdat immense stukken regenwoud verdwijnen. Voor veel boeren en inheemse volken betekent het ook armoede en honger, omdat ze geen toegang meer hebben tot hun gronden en lokale teelten weggeconcurreerd worden.

In Europa veroorzaakt de massale vleesproductie het bekende mestoverschot. En onze vleesoverschotten en ons graan dumpen we dan maar in Afrika tegen spotprijzen. En daarmee concurreren we ginds de lokale boeren uit de markt. Zo is de productie van soja, die voornamelijk in handen is van enkele multinationals, verantwoordelijk voor een ecologische en sociale ramp op wereldvlak. Veel duurzamer is het om de nodige eiwitten voor dierenvoeding in Europa zelf voort te brengen. Verschillende eiwithoudende gewassen zoals grasklaver zijn daarvoor geschikt.

Samen de boer op

Het kan anders! Gezamenlijk moeten we groeien naar een duurzame landbouw die past bij de lokale omstandigheden en de bodem niet uitput. Dergelijke landbouw is vooral gericht op de regionale voedselvoorziening n respecteert de natuur. Met duurzame landbouw kunnen de boeren de wereld voeden, niet alleen vandaag, maar ook in de toekomst. Zo kunnen onze kleinkinderen zich ook goed en gezond voeden.

Daarom slaan de Noord-Zuidbeweging en de milieuorganisaties de handen in elkaar. Met het samenwerkingsverband 2015 DE TIJD LOOPT voert de Noord-Zuidbeweging tien jaar lang campagne rond de Millenniumdoelstellingen. 191 landen engageerden zich binnen de Verenigde Naties om tegen 2015 de honger en de armoede in de wereld te halveren.

Binnen dit kader eisen we samen, vanuit de Noord-Zuidbeweging en vanuit de milieuorganisaties, meer aandacht voor duurzame landbouw in Zuid n Noord. En dit om iedereen wereldwijd van voedsel te voorzien. Onze tien eisen omvatten niet alleen steun aan duurzame landbouw, maar ook aandacht voor betere handelsregels. En zlf kunnen we ook iets aan doen.

Betere handelsregels

In dat eisenpakket hebben we het ook over handel. Landbouw en handel zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Boeren produceren voedsel voor zichzelf, maar ze verkopen hun producten ook om inkomsten te krijgen. De prijs die ze voor een product krijgen, bepaalt dus in grote mate de welvaart van het gezin.

Lokale markten in het Zuiden worden op veel plaatsen ontwricht door goedkope invoer van bijvoorbeeld kippen, ajuinen, mas, rijst en melkpoeder.

Als die producten ook nog eens gesubsidieerd werden, dan hebben we te maken met dumping, wat gelijk staat met het uitvoeren onder de kostprijs. Dumping is oneerlijke concurrentie en doet de prijzen kelderen. Hierdoor zakt het gezinsinkomen van de lokale boerenfamilies als een pudding in elkaar.

We kunnen de productie, de verdeling en de toegang tot voedsel niet aan de grillen van de vrije markt overlaten. Alle regio’s (vooral de armste landen) moeten het recht krijgen hun eigen markten af te schermen tegen deze goedkope invoer en ecologische dumping.

Veel kleine boeren zijn ook afhankelijk van exportlandbouw zoals van koffie en cacao. Schommelingen en te lage prijzen van deze grondstoffen hebben miljoenen gezinnen getroffen. Een eerlijke en stabiele prijs voor de landbouwproducten is de beste manier om de boeren een waardig bestaan te garanderen.

Maar ook de milieukost moet in de prijs verrekend worden. Het gaat niet op dat zwakkere milieuregels gelden voor ingevoerde producten dan voor de binnenlandse productie.

Steun de kleinschalige duurzame landbouw

Anno 2006 is landbouw big business. Een handvol landbouwmultinationals beheert de wereldmarkt en gaat met het grootste deel van het geld lopen. Om meer winst te maken, zoeken multinationale ondernemingen steeds goedkopere productieomstandigheden. Er dienen maatregelen genomen om de macht van de multinationals in te perken en de positie van de landbouwers te versterken.

Boeren overal ter wereld kunnen de gemeenschap voeden. Maar dan moet er wel toegang zijn tot gronden, water,... en tot markten met stabiele, lonende prijzen. Er is ook nood aan meer onderzoek rond duurzame landbouw en aan steun voor sterkere boerenorganisaties.

Vrouwen spelen een cruciale rol want in vele delen van de wereld is landbouw een vrouwenzaak. Afrikaanse vrouwen bijvoorbeeld staan in voor tachtig procent van de voedselproductie. Zij brengen hun producten ook naar de lokale markt. Toch blijven plattelandsvrouwen op veel gebieden achtergesteld. Duurzame landbouw zal enkel een toekomst hebben als de obstakels die boerinnen verhinderen van de landbouw te leven uit de weg geruimd worden.

Overheden moeten een milieuvriendelijke landbouw stimuleren, die rekening houdt met de draagkracht van de aarde. Daarbij is het promoten van regionale markten zeer belangrijk. Het is toch al te gek dat landbouwproducten de halve wereld moeten afreizen, als ze ook ter plaatse kunnen geteeld worden.

In het winkelwagentje

Veel van onze eisen richten zich tot overheden op diverse beleidsniveaus en tot internationale instanties. Maar we zijn ook consumenten en beschikken dus over een behoorlijke portie macht. Elke dag krijgen we landbouwproducten op ons bord. Dat maakt dat we zelf keuzes kunnen maken.

Door producten te kopen die op een duurzame manier zijn voortgebracht (bij een Wereldwinkel, bioproducten uit je buurt), door aan te sluiten bij een voedselteam of af en toe wat minder vlees te eten, tonen we een bewust consumptiegedrag.

Zo steunen we de boeren en het milieu in het Zuiden n het Noorden met een eerlijke prijs. En daarvoor hoeven we niet op beleidsveranderingen te wachten.

De 10 eisen van de Noord-Zuidbeweging en de milieuorganisaties:

 Recht op afschermen van lokale markten garanderen;
 Kwaliteitsbevorderende handelsregels stimuleren;
 Dumping van landbouwproducten stoppen;
 Eerlijke en stabiele prijzen voor landbouwproducten;
 De greep van multinationals op de landbouw beperken;
 Kleinschalige duurzame landbouw in het Zuiden steunen ;
 De positie van de vrouwen in de landbouw versterken;
 Regionale landbouwmarkten stimuleren;
 Milieuvriendelijke productie in het Noorden stimuleren;
 Duurzaam consumentengedrag promoten.

Meer info over de gemeenschappelijke eisen:

 Thierry Kesteloot, onderzoeker bij Oxfam-Solidariteit tel. 02 501 67 55 — tke (at) oxfamsol.be

Deze campagne is een gezamenlijke actie van:

Africa Europe Faith and Justice Network, Bioforum Vlaanderen, Bond Beter Leefmilieu, CDI-Bwamanda-Belgi, FIAN-Belgium, Greenpeace, Ieder voor Allen, Jeugdbond voor natuur en milieu, KWIA, Natuurpunt, Netwerk Bewust Verbruiken, VELT, Vlaams Agrarisch Centrum, Voedselteams, VODO, Voor Moeder Aarde, Wervel en het samenwerkingsverband 2015 DE TIJD LOOPT: Bevrijde Wereld, Broederlijk Delen, Fos, Globelink, Intal, KBA, Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging 11.11.11, No, Oxfam Solidariteit, Oxfam Wereldwinkels, Plan Belgi, Protos, Studio Globo, Trias, Vlaams Guatemala Comit, Volens, Vredeseilanden, Wereldsolidariteit, Wereldcentrum, Wereldmediatheek.