Voedselsoevereiniteit

Toen de melkcrisis een jaar geleden losbarstte, hebben de Belgische ngo’s en talrijke boerenorganisaties uit Afrika samen opgeroepen om de gewettigde eisen van de melkproducenten die actie voerden te ondersteunen. We zijn een jaar later en het blijkt nog altijd noodzakelijk dat een eerlijke en lonende prijs voor de productie in Zuid en Noord verdedigd wordt.

Destijds waren de ngo’s ook in actie geschoten omdat de melkcrisis -die overigens nog niet voorbij is- een gevolg was van de beslissing van de Europese Commissie om de melkmarkt verder te liberaliseren. Minder regels en een geleidelijke verhoging van de quota, daar kwam het op neer. Deze productieverhoging kan niet op de interne markt afgezet worden want de Europese Unie kent nu al een structurele overproductie en ze zal dus ook niet zorgen voor stabiele prijzen en een waardig inkomen.

De prijzen van deze overproductie zijn te laag om de productiekosten van een groot aantal Europese producenten te dekken. En toch wordt deze productie gebruikt voor de export, recent zelfs nog met exportsubsidies. Deze goedkope export heeft de enorme problemen waarmee de melkproducenten in het Zuiden te kampen hebben nog verscherpt: zij slagen er niet in hun eigen melkhandel uit te bouwen en hun productie op de lokale markt te verkopen.

De ngo’s waren zeer sceptisch toen de vroegere EU-commissaris voor Landbouw Marianne Fisher Boel een nieuwe expertgroep rond melk installeerde. Het was wellicht veel efficiënter en verstandiger geweest de beslissing over het verhogen van de Europese quota te herbekijken. “We hebben al eerder gezien hoe moeilijke kwesties in een commissie ‘begraven’ werden, waardoor vooral tijd gewonnen werd en de mobilisatie langzaam maar zeker uitgeblust raakte.”

De expertgroep mikt vandaag vooral op het bijeenbrengen van allerlei groeperingen en bedrijven. Dat is zeker nuttig en nodig maar het draagt niet meteen bij tot andere machtsverhoudingen. Zonder enige overheidsregulering blijven de producenten in een zwakke positie. Deze bijeenkomsten garanderen ook geen eerlijke prijs want elke groepering of bedrijf zal via de concurrentie toch proberen schaalvoordelen te realiseren en dus de prijzen te drukken. Tijdelijke contracten zonder ernstige controle van de geproduceerde volumes zullen er niet voor kunnen zorgen dat een waardig inkomen voor de producenten gegarandeerd is.

De Europese Commissie en de nieuwe EU-commissaris erkennen nu dat het noodzakelijk is de prijzen en de volumes te reguleren, maar ze hebben geen idee hoe ze de problemen moeten oplossen die ze zelf veroorzaakt hebben door de instrumenten die voor regulering zorgden af te schaffen.

De voorstellen van de expertgroep bieden evenmin een oplossing. Ze houden geen rekening met de belangrijkste eis van producenten en ngo’s, namelijk het reguleren van de geproduceerde volumes zodat deze beantwoorden aan de reële vraag. De ngo’s verzetten zich tegen de export als gevolg van een ontregelde melkmarkt. Ze verwijzen nog eens naar de desastreuse gevolgen die de deregulering meebrengt voor de Zuidlanden. Wat voor zin heeft het om boerenorganisaties in het Zuiden te ondersteunen bij de verbetering en verdere uitbouw van de lokale productie via ontwikkelingssamenwerking wanneer die productie bedreigd is en zelfs uit de markt gedreven wordt door een aanbod van Europese melkoverschotten op hun lokale markt?

De ondertekenaars:
Thierry Kesteloot, Oxfam-Solidariteit
Marc Dascotte, Oxfam-Magasins du monde
Joep Van Mierlo, Dierenartsen Zonder Grenzen
Virginie Pissort, SOS Faim
Stéphane Desgain, CNCD-11.11.11
Renaud Baiwir, Aide au Développement Gembloux
Carmélina Carracillo, Entraide et Fraternité
Sophie Charlier, Le Monde selon les femmes
Léonie Gérard, ACRF-femmes en milieu rural