Voedselsoevereiniteit

Met seminaries, petities, acties en betogingen probeerden de campagnemensen de aanwezigen van over de hele wereld te overtuigen mee druk uit te oefenen. Dat is ook nodig, want de EPA-onderhandelingen zitten dit jaar in een beslissende fase. De tijd dringt.

Een witte hand die een zwarte vrouw bij de keel grijpt en haar verstikt. Het is het een weinig subtiel, maar sterk beeld dat de Afrikaanse organisatie Acord gebruikte voor de anti-EPA campagne tijdens het WSF. Onderaan de affiches staat de slogan ‘Stop, Think and Resist EPAs’. Het is typerend voor de afkeer en het wantrouwen die Afrikaanse sociale bewegingen hebben voor de EPA’s die momenteel tussen de Europese Unie en onder meer de Afrikaanse regeringen onderhandeld worden.

’Economische Armoedeakkoorden’

De EPA’s zullen volgens Acord een hele reeks desastreuze gevolgen hebben voor alle lagen van de Afrikaanse maatschappij. In de landbouwsector zullen de akkoorden er voor zorgen dat de Afrikaanse landbouw in een nog diepere crisis terechtkomt en helemaal in elkaar stuikt doordat hij zal moeten concurreren met zwaar gesubsidieerde Europese producten. Op die manier zal Afrika helemaal afhankelijk worden van gemporteerd voedsel en zal het recht van deze landen om zelf te beslissen wat ze produceren nog verder op de helling gezet worden.

“Ik noem ze de ‘Accords de Pauvret Economique’ (Economische Armoede Akkoorden)”, zegt Georges, een boer uit Guadeloupe. Hij neemt deel aan een workshop over de impact van de EPA’s op het leven van boeren. “Die EPA’s gaan lijnrecht in tegen de Millenniumdoelstellingen waarmee alle Europese landen zo plechtig hebben verklaard de armoede te willen bestrijden,” voegt Victor uit Congo er nog aan toe.

Het is dus duidelijk dat EPA’s een veelbesproken thema zijn bij een groot deel van de aanwezigen, en niet alleen bij de boeren. Elke dag worden verschillende seminaries over de EPA’s aangeboden. Er wordt niet alleen nagegaan wat de gevolgen zullen zijn voor boeren en voor de voedselsoevereiniteit, maar ook de impact van de akkoorden op arbeiders en vrouwen wordt bekeken. Want niemand, behalve de Europese Unie zelf, wint bij deze handelsverdragen.

Het WSF biedt weerstand!

Een WSF is meer dan een praatbarak. Tegenstanders van de EPA’s in Zuid en Noord beseffen maar al te goed dat er slechts 11 maanden meer resten om de akkoorden in hun huidige vorm te stoppen. En iedereen weet wat daarbij op het spel staat. Of zoals een Afrikaanse boer het formuleerde: “Als we deze neokoloniale akkoorden aanvaarden, dan betekent dat zelfmoord.”

Een snel groeiende beweging van verzet in Afrika en daarbuiten werkt dag en nacht om te verzekeren dat de EPA’s niet getekend worden, dat er alternatieven op tafel komen en druk uitgeoefend wordt op de verantwoordelijken van de Europese Unie om rekening te houden met die alternatieven.

De duizenden activisten van overal in de wereld die op de eerste dag van het WSF aanwezig waren, konden niet naast het indrukwekkende leger van Afrikaanse campagnevoerders kijken die er handtekeningen inzamelden voor de Stop EPA-petitie.

Het was dezelfde campagne die op 24 januari, de derde dag van het Forum, ook het initiatief nam tot een mars naar het kantoor van de vertegenwoordiger van de Europese Commissie in Kenia. Enkele honderden betogers, onder wie een groot aantal Afrikaanse boeren, trok van het centrale Uhurupark naar het kantoor er luidkeels hun ongenoegen te uiten.

De emoties liepen hoog op toen een vertegenwoordiger de betogers te woord stond en hun argumenten afdeed als “overdrijvingen” en “doemdenkerij”. Tegenargumenten uit de betoging lieten dan ook niet op zich wachten. Toen de voorzitter van de federatie van Keniaanse bloemenproducenten kwam opdraven om de Europese Partnerschapsakkoorden te verdedigen en de zogezegde voordelen in de verf te zetten, werd ook hij uitgejouwd. De betogers begonnen spontaan slogans te roepen als “Kenia heeft geen bloemen nodig! We hebben eerst en vooral voedsel nodig!”

Voedselsoevereiniteit, een alternatief waar leven in zit

Voor de aanwezige boeren in Nairobi was duidelijk dat de ontwrichting van hun landbouw zich met de EPA’s enkel nog meer zou doorzetten. Een politiek van voedselsoevereiniteit kan dit stoppen. Voedselsoevereiniteit werd gezien als ht alternatief voor een situatie waar kleine boeren de duimen moeten leggen voor ondoordachte vrijhandel.

Voedselsoevereiniteit is voor deze boeren meer dan een politiek-wetenschappelijke term, het is een begrip in hun strijd om een eigen landbouwpolitiek te kunnen uitstippelen, een model van verzet tegen onevenwichtige handelsakkoorden zoals de EPA’s. Voedselsoevereiniteit kan ook zorgen voor gezond voedsel van lokale bodem, voor een bevolking op het platteland die degelijk loon naar werken krijgt en voor een duurzaam omgaan met het milieu.

Victor uit Congo: “Geef ons de kans zelf te beslissen wat we nodig hebben en welke weg we met onze landbouw willen volgen om ons te ontwikkelen. We willen zelf beslissen over onze toekomst!” Na deze uitroep stond hij recht en riep de slogan van de mondiale boerenbeweging Via Campesina: “Globalize struggle, globalize hope!” Het vat perfect samen waar dit WSF tracht voor te staan: hoop bieden aan zij die strijden voor een betere wereld.

Bert Dhondt, campagnemedewerker Oxfam-Solidariteit