Aardbeving Haïti

Een groot verlies aan vrouwkracht

“Gezien de omvang van de tragedie in de stad is het zeer moeilijk om een normaal werkritme op te pakken. In de wijk zijn tientallen huizen verwoest en verschillende mensen lieten het leven. Bij SOFA ondervonden we weinig materiële schade, maar we hebben wel twee medewerkers verloren: Bernadine Bourdon, een jonge secretaresse die meestreed tegen het geweld op vrouwen en Mirlande Dorvelus die in het uitvoerende bureau werkte. Zij waren beiden zeer belangrijke leidinggevenden. We rekenden op hen om de organisatie terug te helpen opbouwen. Mirlande is thuis gestorven, Bernadine stierf bij de instorting van de universiteit van Port-au-Prince.

We verloren ook mensen die dicht bij de organisatie stonden, zoals Anne-Marie Criolan, een van de stichtende leden. Ook Myriam Merlet en Magalie Marcelin, twee strijdgenoten in Haïti sinds lange tijd, zijn we voorgoed kwijt. Bovendien verloren velen onder ons geliefden, ouders en vrienden of hun huis na de aardbeving. Dit alles is zeer moeilijk om mee te leven.”

Een zware klap voor het land

“Niet alleen voor SOFA zijn de verliezen groot, de ramp is een zware klap voor de hele bevolking. Het hoge aantal doden heeft ernstige gevolgen op lange termijn. We verloren veel leidinggevenden en academici. Velen van hen waren het land al ontvlucht omwille van de aanhoudende economische en politieke crisissen. Door de aardbeving is het tekort aan leidinggevenden en academici nu nog verergerd. We missen dus mensen om het land weer op te bouwen."

"Deze situatie is extra dramatisch omdat al een halve eeuw een algemene verarming aan de gang was. Vooral de vrouwen zijn hiervan het slachtoffer. Bovendien heeft de recente opeenvolging van natuurrampen – orkaan Jeanne in 2004, gevolgd door de orkanen Fay, Gustav, Hanna en Ike in 2008 - de reeds verzwakte economie nog meer schade toegebracht."

"De bevolking is volledig gedestabiliseerd. We spreken over 500.000 ontheemden, waarvan een groot deel dakloos is. En dan hebben we het nog niet over de mensen die getraumatiseerd zijn door de voortdurende naschokken en de alarmerende geruchten over tsunami’s, enz.”

Vrouwen in de frontlinie

“Op sociaal vlak zien we dat vele families ontwricht zijn. Behalve de doden moet je ook de ouders tellen die naar het buitenland vertrekken of die zich van de ene stad naar de andere verplaatsen. Het is veel te vroeg om de volle impact van de aardbeving op de vrouwelijke bevolking te kennen. Maar een ramp van deze omvang treft zeker de vrouwen die gezinshoofd zijn. Hun eerste verantwoordelijkheid betreft het welzijn van de kinderen. Volgens recente statistieken van het IHECI (Haïtiaans Instituut van de Kinderen) leeft 46% van de Haïtiaanse vrouwen in deze situatie. De meeste vrouwen zijn alleenstaand."

Seksueel geweld is een ander gevaar voor vrouwen en meisjes. Na de overstromingen die volgden op de orkanen in 2008 registreerden we meer dan 30 gevallen van verkrachting, alleen al in de tijdelijke kampen van Gonaives. Vandaag zien we een toename van seksuele intimidatie tegen vrouwen, vooral in Pétionville. We registreerden nog geen gevallen van verkrachting maar het risico is groot, gezien de precaire toestand in de kampen. Bovendien zijn 5.000 gevangenen ontsnapt, waaronder een honderdtal veroordeelden voor verkrachting of andere gewelddadige criminele feiten.”

SOFA in actie

Op basis van vroegere ervaringen heeft SOFA besloten in de tijdelijke kampen een sociaal steunprogramma op te zetten. Samen met andere organisaties traint en mobiliseert de ngo een vijftigtal jongeren die in de kampen kleine interventiecellen oprichten.
 De cellen verzorgen educatieve en ondersteunde taken om de bevolking bewust te maken rond seksuele agressie en de nodige informatie te verschaffen.
 De cellen kunnen ook advies geven, klachten registreren en ondersteuning bieden aan de slachtoffers. SOFA zal een sleutelrol spelen in de preventie en in de posttraumatische en psychologische ondersteuning.

Carole P.P. Jacob: "In deze eerste fase helpen we vrouwen en meisjes om de moeilijke momenten door te komen. In een tweede fase moeten we samen met hen een proces ontwikkelen om hun leven weer op te bouwen. De prioriteiten zijn onderwijs, de herkapitalisatie van kleine ondernemingen en de zoektocht naar verblijfplaatsen. De vrouwenbewegingen en andere sociale bewegingen willen niet alleen heropbouwen. Ze willen ook hun strijd en hun activiteiten versterken om meer impact te hebben op beslissingen, op het beleid en de aangeboden diensten. Het is in die richting dat we onze acties moeten oriënteren.”

Bureau SOFA na de aardbeving

Meer info :
 Lees meer over onze partner SOFA
 Anne-Catherine Vaes, Humanitair programmabeheerder Centraal-Amerika en de Caraïben
Tel. 02 501 67 61 — ava(at)oxfamsol.be
 Marie-Josée Laval, Projectbeheerder in Haïti
oxfamsolhaiti(at)yahoo.fr