Klimaatverandering

De voorziene stijging wordt veroorzaakt door een combinatie van diepgewortelde armoede en migratie naar dichtbevolkte sloppenwijken die al kwetsbaar zijn voor klimaatrampen. De dreiging wordt nog versterkt door de politieke onwil om deze risico’s aan te pakken en door een humanitair systeem dat hier niet tegen opgewassen is.

In haar rapport, “The Right To Survive”, stelt Oxfam dat de wereld de aanpak van natuurrampen grondig moet herbekijken, zowel de noodhulp zelf als de preventie en de voorbereiding op rampen.

Voor haar onderzoek gebruikte Oxfam onderzoeksgegevens van het Onderzoekscentrum voor natuurrampen CRED (*) van de universiteit van Louvain-la-Neuve. Op basis van de best beschikbare gegevens over 6.500 klimaatrampen sinds 1980 wordt voorspeld dat het aantal slachtoffers van klimaatrampen van 243 miljoen naar gemiddeld 375 miljoen per jaar zal stijgen tegen 2015. Slachtoffers van andere rampen zoals oorlogen, aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zijn niet opgenomen in deze cijfers.

Systeem voor humanitaire hulp bij rampen is verouderd en arbitrair

De wereld moet haar financile middelen voor humanitaire hulp verhogen, de 14,2 miljard dollar uit 2006 moeten minsten 25 miljard dollar per jaar worden om dit toegenomen aantal slachtoffers te kunnen opvangen. En deze stijging - het equivalent van slechts 50 dollar per persoon – zal nog altijd te weinig zijn om in de basisnoden van een slachtoffer te voorzien.

“Nu werkt het humanitair systeem als een wereldwijd kaartspel dat willekeurig hulpfondsen uitdeelt, zonder rekening te houden met de behoeften van de mensen. De respons is vaak wispelturig, te weinig en te laat en niet goed genoeg. "
"De wereld krijgt de huidige rampen nu al nauwelijks verwerkt. En een nog sterkere toename van het aantal slachtoffers zal voor een stortvloed zorgen, tenzij het systeem fundamenteel hervormd wordt en de noodlijdenden in de eerste plaats komen”, zei Stefaan Declercq, Algemeen secretaris van Oxfam-Solidariteit.

Oxfam stelt dat het internationaal humanitair systeem bij een ramp snel en onpartijdig moet functioneren en dat de financile en logistieke middelen moeten gebruikt worden in overeenstemming met de noden. Vaak wordt de hulp nu gegeven op basis van politieke of andere voorkeuren, waardoor het systeem oneerlijk is.
In 2004 werd gemiddeld 1.241 dollar gespendeerd voor elk slachtoffer van de Aziatische tsunami, terwijl voor de mensen die door de humanitaire crisis in Tjaad getroffen zijn gemiddeld slechts 23 dollar uitgegeven werd.

De wereld moet de hulpvoorziening veranderen zodat ze verder bouwt op de capaciteiten van een land om toekomstige schokken op te vangen of zich voor te bereiden. Met de hulp van de internationale gemeenschap moeten nationale regeringen meer investeren in de risicobestrijding voor rampen.

Armoede en politieke onverschilligheid leiden tot rampen

Het ritme van de klimaatverandering versnelt en het ziet er niet naar uit dat dit tegen 2015 zal verbeteren. Daarom moeten rijke landen hun CO2-uitstoot dringend verminderen zodat de opwarming van de aarde zoveel mogelijk onder de 2C blijft en ze moeten minstens 50 miljard dollar per jaar voorzien om ontwikkelingslanden te helpen bij de aanpassingen.

“We hebben een geleidelijke toename gezien in klimaatgebeurtenissen, maar het zijn vooral de politieke onverschilligheid en de armoede die voor een echte catastrofe zorgen”, zegt Stefaan Declercq.

Er leven nu meer mensen in stedelijke sloppenwijken, gebouwd op grond die extra gevoelig is voor ingrijpende weersveranderingen. In Mumbai leeft bijvoorbeeld meer dan 50% van de mensen in slums die gebouwd zijn op moeraslanden. In 2005 kwamen daar door grote overstromingen 900 mensen om, de meesten werden gedood door landverschuivingen en ingestorte gebouwen.

Honger is aan een opmars bezig, door droogte, een hoge bevolkingsdichtheid en een toenemende vraag naar vlees en zuivelproducten in opkomende economien.

Mensen worden uit hun huizen verdreven, geschat wordt dat tegen 2050 een miljard mensen hun huizen zullen moeten verlaten als gevolg van klimaatverandering, milieuvervuiling en conflict. Ten slotte zullen meer mensen hun job verliezen door de wereldwijde economische crisis.

Landen als Cuba en Bangladesh investeren in preventie

Ondanks hun armoede hebben landen als Cuba, Mozambique en Bangladesh zwaar genvesteerd om hun bevolking te beschermen tegen stormen.
 In Cuba is de preventie en de voorbereiding op natuurrampen al sinds vele tientallen jaren een nationale prioriteit. Daartoe heeft het land zijn wetgeving uitgebreid en de mechanismen voor de preventie en het beantwoorden van rampen gedecentraliseerd, om te garanderen dat bij een natuurramp geen enkel dodelijk slachtoffer te betreuren valt.
 Na de supercycloon van 1972 die een kwart miljoen mensen doodde in Bangladesh, deed het land grote investeringen in preventie en beschermende maatregelen. De dodentol van supercyclonen in Bangladesh bedraagt nu enkele duizenden slachtoffers - nog altijd te veel maar toch niet meer zo catastrofaal.

De ervaring van Cuba, Mozambique en Bangladesh toont dat met voldoende hulp zelfs de armste landen hun bevolking beter kunnen beschermen.

Oxfam past haar humanitair programma aan

Oxfam merkt ook op dat terwijl het totaal aantal conflicten de laatste jaren verminderd is, een aantal ervan hardnekkig verder blijft duren. “Hele generaties van mensen moesten drie, vier tot vijf keer toe verhuizen en zij hebben niets anders gekend dan wapengeweld en de noodzaak om te vluchten”, zegt Stefaan Declercq.

Volgens VN-cijfers konden meer dan 18 miljoen mensen in 2007 niet genoeg humanitaire hulp krijgen omwille van een conflict.

Geconfronteerd met toenemende klimaatrampen besliste Oxfam haar aanpak van noodsituaties te veranderen en vooral te mikken op een vermindering van de kwetsbaarheid van mensen in ontwikkelingslanden. Tegelijk wil de organisatie een eerstelijnsorganisatie blijven bij humanitaire crisissen.

“Ons werk rond armoedebestrijding wordt nu al bedreigd door de klimaatverandering. Het verhoogt de druk op een al zeer zware taak om hulp te brengen aan miljoenen mensen. Het is daarom cruciaal dat we klimaatverandering bij de wortel aanpakken. Regeringen moeten hun inzet verhogen. De wereld moet tot een globaal akkoord komen om catastrofale klimaatveranderingen te stoppen, de hulpverlening mag niet langer arbitrair of fictief zijn en de respons bij rampen moet radicaal veranderd worden.

Voor meer informatie:
 Stefaan Declercq, Algemeen secretaris van Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 08 — gsm: 0476 46 30 53 — sde(at)oxfamsol.be
 Brigitte Gloire, onderzoekster duurzame ontwikkeling bij Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 53 — bgl(at)oxfamsol.be
 Anne-Cathrine Vaes, projectbeheerder humanitair programma in Cuba, bij Oxfam-Solidariteit
Tel. 02 501 67 61 —ava( at)oxfamsol.be
 Het Oxfam-Rapport ‘The right to survive’
 Het humanitair programma in Cuba

(*) Centre de recherche sur l’pidmiologie des dsastres, Ecole de Sant publique, Universit de Louvain, www.cred.be/cred1/who.htm

Extra informatie
 Oxfam analyseerde data van het Centre de recherche sur l’epidmiologie des dsastres (CRED) aan de universiteit van Louvain-la-Neuve om de toekomstprojecties te maken. De gegevens hebben betrekking op meer dan 6.500 klimaatrampen en de slachtoffers van deze rampen sinds 1980.
 De “slachtoffers van rampen” zijn alle personen die gekwetst of ziek werden na een ramp, de daklozen en al wie bijstand nodig had tijdens een noodsituatie.
 Om catastrofale klimaatveranderingen te vermijden moet de opwarming van de aarde zover mogelijk onder de 2C gehouden worden. Daarom moeten gendustrialiseerde landen tegen 2020 in groep hun uitstoot verminderen met 40% onder het niveau van in 1990. Deze belofte moet er ten laatste komen in Kopenhagen op het einde van dit jaar waar landen samen komen om het eens te worden over een wereldwijd akkoord over klimaatverandering.