Het “Third Year Report” van Oxfam International Tsunami Fund beklemtoont vooral dat de meeste mensen die hun woonst verloren hadden opnieuw onderdak hebben gevonden en weer aan het werk zijn. Dat was enkel mogelijk dankzij de belangrijke geldsommen die na de catastrofe ingezameld werden. Voor het eerst kreeg Oxfam een zo groot bedrag ter beschikking voor een natuurramp. De bestedingen werden over vier jaar gepland en respecteerden ook hetgeen was aangekondigd. Nu drievierde van de weg afgelegd is, kijkt Oxfam met enige fierheid terug op het geleverde werk.
Fierheid omdat de grote geldsommen die ingezameld werden een enorm verschil maakten voor de getroffen bevolking. Oxfam heeft steeds nauw samengewerkt met lokale organisaties om een goed financieel beheer van de projecten te garanderen. In de loop van deze humanitaire respons heeft Oxfam bovendien inspanningen gedaan om de kwaliteit van haar programma’s te verbeteren en de bevolking beter te betrekken bij het opstellen en het uitvoeren van de projecten. Immers, na de beindiging van de programma’s moet de lokale bevolking haar activiteiten kunnen verderzetten.
De toegekende financile middelen maakten het ook mogelijk om fondsen te voorzien voor onderzoek, de opvolging en de evaluatie van de gerealiseerde acties. Een van de lessen die Oxfam uit haar analyses leerde, is dat de humanitaire organisatie nog meer dan vroeger aandacht moet besteden aan risicoreductie bij natuurrampen.
In de toekomst zullen er als gevolg van de klimaatopwarming immers steeds meer natuurrampen voorkomen. In haar samenwerking met de lokale en nationale overheden heeft Oxfam eveneens vooropgesteld dat de verworvenheden van deze humanitaire tussenkomst, zoals meer aandacht voor gendergelijkheid, risicoreductie,… in de toekomst niet zouden verloren gaan.
ENKELE FINANCIELE GEGEVENS
Inkomsten:
In totaal kreeg Oxfam 294 miljoen dollar (waarvan 92% effectief binnengekomen is, 8% moet nog overgemaakt worden door een aantal staten of in de vorm van intresten).
Twee derde van de inkomsten werd al in de eerste 12 maanden na de ramp ontvangen.
In totaal was 87% van de inkomsten afkomstig van het publiek, dit in tegenstelling tot andere noodsituaties waar de fondsen grotendeels afkomstig zijn van instellingen zoals de EU of de VN.
Uitgaven
Op datum van 1 oktober 2007 was 78% van het totale budget of 220 miljoen dollar uitgegeven.
D prioriteit van Oxfam is dat het tsunami-programma op een duurzame en verantwoorde wijze wordt afgerond. Dit betekent wellicht dat er nog bestedingen zullen zijn tot in 2009. De opvolging en de evaluatie van de projecten zal tot het einde van die projecten doorgaan. Bovendien zullen de micro-kredietprojecten ook na de afronding van de tsunami-respons verder gaan.
94% van de bestedingen ging naar de drie landen die het zwaarst getroffen werden door de tsunami: Indonesi, Sri Lanka en India. De andere landen waar Oxfam-projecten liepen, zijn Somali, Birma, Thailand en de Maldiven.
Het grootste deel van de bestedingen – ongeveer een derde – was bestemd voor het herstellen van de bestaansmiddelen van de getroffen bevolking.
Aanvankelijk werden de kosten voor administratie op 10% geraamd. Na drie jaar heeft Oxfam die herberekend op 6%.
Op dit ogenblik heeft Oxfam, samen met partnerorganisaties, meer dan 2 miljoen slachtoffers in 7 landen kunnen ondersteunen.
INDONESIE
In Indonesi heeft Oxfam haar programma toegespitst op volksgezondheid, huizenbouw en het bevorderen van duurzame bestaansmiddelen voor de bevolking van Atjeh en Nias. Behalve haar bijzondere aandacht voor kansarme groepen (vrouwen, kinderen en oudere mensen) en de toegang tot grond heeft de organisatie ook een pareerwerking opgezet om de samenleving te versterken en de toegang tot sociale basisvoorzieningen te verbeteren.
Volksgezondheid: de projecten in verband met gezondheidszorg gaan door in: Atjeh Basra, Calang, Nias en Lhokseumawe en bereiken ongeveer 40.000 mensen. Aan de ene kant werden toiletten gebouwd, putten geboord, afwatering aangelegd en hyginekits uitgedeeld.
Anderzijds werd vorming georganiseerd voor vrijwilligers en aan bewustmaking gedaan rond hygine. In 2007 heeft Oxfam 2.245 putten geboord en 989 septische putten genstalleerd. Een systeem voor watervoorziening komt ten goede aan 10.000 mensen in 16 dorpen en meer dan 13.500 personen kregen een hyginekit (ontsmettingsmiddel, poeder,…)
In Lhokseumawe werkt Oxfam samen met de Watermaatschappij om een uitgebreid systeem voor watervoorziening aan te leggen, waar meer dan 10.000 mensen gebruik kunnen van maken. Oxfam zet ook haar werk verder op het eiland Pulo Nasi, waar vele andere ngo’s mee gestopt zijn omwille van de grote afstand. In elke gemeenschap is een aantal bewonersgroepjes gevormd om de toegang tot de waterdistributie en het onderhoud ervan te verzekeren.
Herstel van de bestaansmiddelen: in 2007 besteedde Oxfam aandacht aan programma’s met microkredieten. Er werden vrouwengroepen gevormd en versterkt om deze fondsen te beheren. Er worden meer dan 10 vrouwengroepen begeleid in Nias, Meulaboh en Calang.
Een ander aandachtspunt is de steun voor boeren in enkele dorpen. In Calang werden bijna 40 boerengroepen gevormd, in Nias 60. In juli 2007 was de bouw van een dienstencentrum voor boeren klaar. Er zal tot 2008 verder gewerkt worden in Calang en Nias, onder meer rond landbouwactiviteiten voor vrouwen. In Meulaboh lanceerde Oxfam, samen met partnerorganisatie YPS, een project om de allerarmsten toegang te verlenen tot kredieten, om een opleiding te volgen en de economische rol van vrouwen te versterken.
Herstel van sociale basisvoorzieningen: in dit domein is Oxfam vooral actief met het herstellen van scholen die door de vloedgolf vernietigd werden en met de versterking van de organisaties uit de samenleving. Nadat 30 scholen klaar waren, hebben Oxfam en Education International meer dan 1.000 leerkrachten opgeleid en meer dan 3.360 studiebeurzen toegekend. Bij elk van deze activiteiten wil de organisatie de sexegelijkheid bevorderen en de discriminatie van vrouwen bestrijden.
Rampenbeheersing: samen met de ngo Hivos en zes andere lokale organisaties werd een nieuw programma opgezet dat de kwetsbaarheid van mensen in de kustzone moet verminderen. Het opzet was om de bevolking via vorming, technische ondersteuning en het herstel van ecosystemen beter voor te bereiden op mogelijke natuurrampen.
Bouw van woningen: In 2007 werden in het kader van een woningbouwproject professionele bouwondernemers aangeworven om de kwaliteit van het werk te verbeteren. Bij de bouw van woningen werd een specialist in aardbevingen ingeschakeld. Bijna 80% van de tijdelijke woningen uit 2005 werd nu verbouwd tot definitieve woningen. De bouwprojecten ondervonden extra hinder door een gebrek aan gekwalificeerde bouwvakkers en door overstromingen. In september 2007 had Oxfam 1.443 woningen gebouwd in Atjeh. Tegen maart 2008 zal het programma voor de bouw van 1.870 woningen afgerond zijn.
SRI LANKA
Naarmate de programma’s vorderen, probeert Oxfam zich meer en meer bezig te houden met de langetermijnbehoeften van de bevolking. Terwijl het werk in het zuiden van Sri Lanka goed opschiet, kan dat niet gezegd worden voor het noorden en het oosten van het eiland. Dat is een gevolg van de opflakkering van het geweld tussen het Sri Lankaans leger, de beweging van de Tamil tijgers die voor onafhankelijkheid strijden en een van haar fracties, de Karuna.
De middelen die aanvankelijk voorzien waren om de voedselbehoeften op de lange termijn te voldoen, moesten dienen om de humanitaire crisis te beantwoorden en de mensen die het conflict ontvluchtten op te vangen. Daarnaast hebben de stijgende kosten voor materiaal, energie en arbeid ook een negatieve impact gehad op de bouwprogramma’s.
Doordat heel wat mensen moesten vluchten en vrouwen sterk gediscrimineerd zijn, waren er talloze problemen met de toegang tot grond en het recht om een woning te bezitten. Daarom heeft Oxfam haar inspanningen gericht op een programma voor de verdediging van de toegang tot grond en van de vrouwen.
Volksgezondheid: in Batticaloa, Ampara en Hambantota blijven Oxfam en haar partners betrokken bij programma’s rond watervoorziening en hygine, om de tsunami-slachtoffers een blijvende en makkelijke toegang te geven tot water en aangepaste sanitaire installaties. Op die manier kon een gezonde omgeving tot stand komen en groeide de bewustwording over het belang van een goede hygine en de noodzaak om het risico op malaria te verminderen. In 2007 werd bijna 56.000 liter gezuiverd water bezorgd aan vluchtelingen in het oosten van het land. Samen met partners bouwde Oxfam 17 putten en 436 toiletten in afgelegen gebieden en in de vluchtelingenkampen.
Tegelijk geeft Oxfam een opleiding aan de begunstigden om de installaties te onderhouden en de omgeving rein te houden. Een aantal vrijwilligers werd in dienst genomen om ziekten op te sporen, bijvoorbeeld in het district Batticaloa waar een hoog risico op hepatitis bestaat. Oxfam voert ook geregeld een controle uit op waterbronnen om na te gaan of deze besmet zijn. De meeste van deze activiteiten worden samen met de lokale overheid uitgevoerd.
Voedselzekerheid: Oxfam bezorgt nog altijd voedsel aan meer dan 8.500 mensen die slachtoffer zijn van het conflict in de districten Batticaloa en Vanni. De meeste aandacht gaat naar de arme gezinnen die geen hulp van de overheid of van andere ngo’s hebben ontvangen.
Herstel van de bestaansmiddelen: Oxfam werkt samen met een aantal partners om de arme en uitgesloten gemeenschappen te helpen om hun inkomen te verhogen en hun producten op een meer efficinte manier te verkopen. Het grootste stuk van dit werk wordt door kleine vrouwenverenigingen gepresteerd. Hun leden krijgen een lening en worden aangemoedigd om bij te dragen aan een gemeenschappelijk spaarfonds. Die bedragen kunnen dan voor de meest noodzakelijke dingen gebruikt worden of om een economische activiteit terug op te starten. Meestal krijgen de mensen die van een lening genieten ook een opleiding zodat ze hun zaken beter kunnen beheren.
In het derde trimester van 2007 hebben bijna 10.000 personen een opleiding en/of een lening gekregen. Ze werden ook bewustgemaakt over het sociale beleid van de overheid. Extra aandacht is gegaan naar vrouwen omdat Oxfam hen een grotere autonomie wil geven.
Partnerorganisaties TCDO, SDF, HEO en SSDO hebben bovendien een opleiding georganiseerd rond landbouwproductie, veeteelt en naaien. Partnerorganisatie NAFSO heeft ongeveer 700 leningen aan vrouwen toegestaan in 6 districten, zodat zij een economische activiteit zoals het produceren van snoepgoed, kruiden, gedroogde vis zouden kunnen opstarten.
Oxfam zorgde ervoor dat 17km weg vernieuwd werden om de door de oorlog getroffen bevolking een gemakkelijker toegang te geven tot de verkooppunten in het district Mullaitivu.
Herstel van sociale basisvoorzieningen: Education International, een partner van Oxfam, heeft de bouw van 8 scholen afgerond, samen met de overheid en de inzet van de lokale bevolking. IWTHI, ook een partnerorganisatie, heeft bijna 240 mensen een basisvorming in psychologie gegeven in Hambantotta en Ampara. Zij werken nu voor ngo’s, scholen, ziekenhuizen of voor de overheid om mensen met psychologische problemen op te sporen en te helpen.
Rampenpreventie: in al haar programma’s voorziet Oxfam een deel risicobeperking zodat mensen in de toekomst beter voorbereid zijn op natuurrampen. De organisatie dringt bij de overheid dat zij de infrastructuren en de mechanismen om te reageren bij een ramp zou verbeteren. Oxfam heeft zich toegelegd op onderzoek in dit domein en heeft een cordinatiecentrum opgericht.
Het “Green Coast Program” van Oxfam bereikt nagenoeg 60.500 begunstigden via 29 projecten. Dit unieke programma combineert het herstellen van ecosystemen aan de kust met activiteiten die een inkomen opleveren en risicopreventie zodat de bevolking tegen toekomstige rampen beschermd is. Er werden 250.000 bomen geplant op een gebied dat 43 ha groot is, er werden 200 moestuinen aangelegd die voor voedsel en een bijkomend inkomen zorgen.
Woningbouw: dit bleek in 2007 de moeilijkst te beheren sector. Samen met een partner is Oxfam bezig met de bouw van 877 woningen: 272 voor tsunami-slachtoffers en 605 voor mensen die indirect armer zijn geworden als gevolg van de ramp. De belangrijkste moeilijkheden waren de beperkte toegang tot bepaalde zones en een gebrek aan gekwalificeerd bouwvakkers. Maar tegen midden 2007 kon een beduidende toename van de bouwactiviteit worden vastgesteld. Tot nog toe werden 197 woningen afgewerkt en 281 staan in de steigers.
Daarnaast schonk Oxfam, sinds het begin de tsunami-respons 8.000 m3 bosaanplanting met een duurzame origine aan organisaties die ook met de woningbouw bezig zijn.
INDIA
Tijdens het derde jaar van haar tsunami-activiteiten werkte Oxfam aan de verbetering van haar programma’s en humanitaire acties. In haar pleidooien naar de overheid heeft de organisatie vooral geprobeerd meer aandacht te vragen voor huisvestingsprogramma’s voor de allerarmste bevolkingsgroep. De rechten van boeren en arbeiders die in de sector van de zoutwinning actief zijn werden door Oxfam eveneens verdedigd.
Volksgezondheid: ook in 2007 leverden partners van Oxfam drinkwater en sanitaire installaties aan bijna 48.000 personen die in tijdelijke woningen verbleven. Die activiteit zou volgens de planning stoppen in juni 2006 maar omdat 2.500 gezinnen nog steeds in tijdelijke kampen wonen, zal die activiteit nog enige tijd moeten verdergaan. De grootste uitdaging is het gebruik en het onderhoud van de toiletten die in tijdelijke kampen werden genstalleerd. Anderzijds heeft Oxfam in al haar programma’s voor Zuid-India ook bewustmaking rond hiv/aids opgenomen en daarvoor plaatselijke medewerkers opgeleid.
Herstel van de bestaansmiddelen: Oxfam heeft zich geconcentreerd op hulp aan vrouwen: via de promotie van nieuwe economische activiteiten, het ondersteunen van de financile autonomie van vrouwen, het verminderen van het risico op armoede en het risico op toekomstige natuurrampen. In de eerste plaats werd de toegang tot leningen en tot deelname aan regeringsprogramma’s vergemakkelijkt. Oxfam organiseerde eveneens vorming rond financieel beheer en marketing om de economische activiteiten duurzamer te maken en het aantal tussenpersonen te verminderen (zodat de winst voor de armste producenten zou toenemen).
Partner DHAN Foundation zorgde ervoor dat 62.000 gezinnen betrokken werden bij de activiteiten van 3.559 verenigingen. De opzet van deze gemeenschappelijke aanpak was om betere prijzen te bekomen, om meer te kunnen sparen en meer kans te maken op een lening. (Lees ook: Melk, een nieuwe inkomstenbron voor inwoners van Kilaiyur). Van haar kant heeft de organisatie SRUTI aan meer dan 1.000 gezinnen van vissers boten en visnetten ter beschikking gesteld.
Andere partners hebben zich toegelegd op de ontwikkeling van biolandbouw en 1.500 boeren bewerken nu op die manier bijna 202.343 are in de regio Karaikal en Nagapattinam. Deze biologische teeltmethode is 70% minder duur dan de gebruikelijke methode (verdelgingsmiddelen,…) en ze is ook beter geschikt om grote oppervlakten te bewerken.
Het Centrum voor milieueducatie (CEE) heeft gecertificeerde granen geproduceerd en een zaadbank opgezet voor lokale boeren. Wetlands International heeft verder gewerkt rond het herstel van bestaansmiddelen door 50 ha van het ecosysteem in het kustgebied te herstellen. Meer dan 55.000 personen werden ingeschakeld bij het Green Coast programma.
Herstel van sociale basisvoorzieningen: het aantal activiteiten in dit domein kon sterk verminderd worden. Partners van Oxfam verdeelden schooluniformen, schoenen en boekentassen aan 9.000 kinderen in vier districten. 52 studenten uit Kadapakkam kregen een cursus Engels.
Voorkomen van rampen: Oxfam werkte samen met de organisatie RedR India om 30 ngo’s te begeleiden bij de ontwikkeling van een noodhulpplan en een strategie rond vorming. DHAN Foundation ondersteunde de oprichting van een rampencentrum. Oxfam heeft dit programma gestart in samenwerking met de Verenigde Naties en drie universiteiten.
Partner CEE ontwikkelde interventieplannen in 18 dorpen en heeft een systeem van signalisatie voorzien voor noodgevallen. Er werden eveneens een radionetwerk voor vissers en vormingsprogramma’s opgezet. Om 7 dorpen beter te beschermen tegen cyclonen en een tsunami werden langs de kustlijn bomen geplant op een oppervlakte van meer dan 1.000 are.
Woningbouw: 320 van de 455 geplande woningen zijn afgewerkt en ter beschikking gesteld van de begunstigden. De resterende huizen zullen tegen einde 2007 klaar zijn. Partner PREPARE heeft niet alleen 101 woningen voor de tsunami-slachtoffers gebouwd maar daarnaast ook 433 gezinnen van onaanraakbaren geholpen om hun woning te herstellen. De begunstigden werden aangemoedigd om toezicht te houden en zelfs mee te werken bij de bouw.
Een van de belangrijkste moeilijkheden was de kostenbeheersing en zorgen dat de planning gerespecteerd werd, ondanks hogere prijzen voor materiaal en gekwalificeerde arbeiders. Oxfam heeft zich ook toegelegd op de verdediging van de armsten door hun leefomstandigheden in de kijker te plaatsen en heeft er bij de regering van Tamil Nadu op aangedrongen dat de nodige voorzieningen (water, elektricteit,…) zouden ter beschikking gesteld worden in alle zones waar nieuwe huisvesting gerealiseerd werd.
BIRMA
Hoewel het land recent zware onlusten en militair machtsvertoon kende, heeft Oxfampartner
METTA in Birma zijn activiteiten zoals voorzien kunnen verderzetten. Sinds het begin van de humanitaire hulpverlening na de tsunami heeft METTA meer dan 55.000 personen kunnen helpen en momenteel worden nog 5.000 mensen gesteund. METTA bouwde en herstelde 34 scholen (twee meer dan eerst was voorzien) en richtte ze in met sanitair, zonnepanelen en drinkwater. Ongeveer 8.000 kinderen kunnen weer terug naar school en 5.000 kinderen jonger dan vijf kunnen opgevangen worden in de nieuwgebouwde 13 centra.
Er zijn leidingen en putten genstalleerd om drinkwater te leveren aan bijna 2.000 personen die in twee dorpen in Labutta wonen. In Sin Choing zijn twee bruggen gebouwd zodat de dorpsbewoners nu toegang hebben tot de school en de plaatselijke markt. In een ziekenhuis in Ngapudow werd een hybride systeem voor zonne-energie geplaatst om het ziekenhuis minder afhankelijk te maken van externe energie.
METTA heeft ook meegewerkt aan activiteiten om de bestaansmiddelen te verbeteren. Zo werden vier dorpen ingeschakeld in een opleidingsprogramma rond de krabteelt en de productie van ovens. Er werden vier coperatieven opgericht en een programma gestart voor herbebossing en het aanplanten van mangroves in vijf dorpen.
THAILAND
In Thailand richt Oxfam zich met zijn programma tot de meest kwetsbare bevolkingsgroep, namelijk de migranten uit Birma en de vissersgemeenschap. Ondanks allerlei beperkingen vanwege de overheid organiseerde de Oxfam-partner psychologische opvang en bewustmakingscampagnes rond gezondheid en hiv voor de migranten. De migrantengemeenschap zendt tweemaal per week radioprogramma’s uit in het Birmees en bereikt daarmee bijna 2.000 personen. Opzet is aan bewustmaking te doen over hiv/aids en gezondheid en om lokale culturele activiteiten aan te kondigen. Er werd ook een migrantengroep van seropositieven opgericht om samen na te denken over mogelijkheden om hun leefomstandigheden te verbeteren.
In de vele activiteiten vormt de verdediging van arbeidsrechten en rechten van migranten het belangrijkste onderdeel. Oxfam heeft brochures vertaald en verspreid en heeft documentatie verzameld over de vorming van vakbonden. Partner SAN (Save Andaman Network) blijft de vissersgemeenschappen in vijf provincies steunen om hun bestaansmiddelen te verbeteren. Dankzij SAN kregen deze mensen toegang tot leningen en opleidingen. SAN helpt de getroffen bevolking, die moeilijkheden ondervindt om over grond te beschikken, met wettelijke bijstand en door ze te informeren over haan rechten.
SOMALIE
In Somali werden de meeste noden, die na de tsunami vastgesteld zijn, inmiddels opgevangen maar de tsunami-slachtoffers blijven overgeleverd aan oorlog en droogte. Daarom heeft Oxfam zich vooral bezig gehouden met projecten rond onderwijs, watervoorziening en hygine, micro-kredieten en het herstellen van de visserij.
Zelfs al hebben de conflicten geen rechtstreekse impact gehad op de uitvoering van het programma, toch zorgde de onveiligheid in de hoofdstad voor een vertraging in het leveren van bouwmaterialen. Uiteindelijk zijn drie projecten van Oxfam nog niet volledig afgewerkt: twee infrastructuurprojecten in de visserijsector en een programma om bestaansmiddelen te herstellen.
Sinds het begin van de tsunami-activiteiten heeft Oxfam samengewerkt met 11 partners en 83.000 personen geholpen.
Er werden 60 huizen en 14 scholen gebouwd, 120 km wegen werden aangelegd. Daarnaast werden 300 dammen hersteld of gebouwd evenals een vismarkt. Er werden 214 boten en materiaal voor vissers geleverd. De veeteelt- en landbouwprojecten van Horn Relief, een van de Oxfam-partners, hebben 7.200 personen geholpen. Behalve de verdeling van 420 kippen, 100 kippenhokken, 100 bijenkorven, landbouwmateriaal en granen, hebben de projecten ook gezorgd dat 17 putten en 2 km kanalen aangelegd werden en 17 pompen genstalleerd.
Dankzij deze activiteiten kon meer grond bewerkt worden en kon de bevolking haar landbouwproductie diversifiren. Vrouwen werden ingeschakeld bij de creatie van kleine bedrijfjes, daardoor groeide hun inkomen en hun koopkracht. Bijgevolg konden ze hun kinderen naar school sturen en zelf ook een cursus alfabetisering volgen.
Tenslotte werden er meer dan 1.000 bomen geplant. Een systeem van afvalophaling werd genstalleerd. Tegelijk werd aan bewustmaking gedaan rond gezondheid en hygine. Er werden pleidooien gehouden om te zorgen dat meisjes gelijke kansen zouden krijgen in het onderwijs.
Meer informatie:
Nicolas Casale, tsunami programmaverantwoordelijke bij Oxfam-Solidariteit
tel. 02 501 67 72
Het volledige rapport:

- Tsunami 3 Year Report